Öğretmenlik Meslek Kanunu'na ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi

Eğitim, en eski çağlardan bu yana devletlerin ve toplumların geleceğini belirleyen en önemli unsur olduğu söylenebilir. Toplumların eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için nitelik ve nicelik açısından kaliteli bir eğitim sistemine sahip olmak gerekmektedir. Nitelikli ve kaliteli bir eğitim sistemi ise öğretmenlerin bilgi, becerilerine bağlanılmaktadır. Eğitim kurumlarının fiziki durumu ne kadar elverişli olursa olsun öğretmenlerin yeterlilikleri ve içinde bulunduğu durum, elverişli olmadığı takdirde eğitim sisteminde aksamalar olabilmektedir. Bu araştırmada, eğitim paydaşlarının uzun süredir beklediği, 03/02/2022 tarihinde kabul edilen Öğretmenlik Meslek Kanunu'nun ve öğretmenlik kariyer sisteminin olumlu yönlerine ve eksikliklerine ilişkin öğretmen görüşlerinin ve bu konudaki önerilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerine uygun gerçekleştirilen bu çalışmanın katılımcıları amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak belirlenmiştir. Olgubilim/fenomenoloji deseniyle yürütülen araştırmanın çalışma gurubunu, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Rize ilinde MEB'e bağlı okullarda görev yapan otuz öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler betimsel ve içerik analizi yöntemleriyle çözümlenmiştir. Öğretmen görüşleri, araştırmanın alt problemleri üzerinden kanunun yapıcı yönleri, kanunun geliştirilmesi gereken yönleri, kanunun eksikliklerin düzeltilmesine ilişkin öneriler, MEB kariyer sistemi ve MEB kariyer sistemine ilişkin öneriler olmak üzere beş tema altında toplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Öğretmenlik Meslek Kanunu, mevcut haliyle öğretmen sorunlarına çözüm bulma noktasında yetersiz kalsa da böyle bir adımın atılması olumlu karşılanmıştır. Kanun, bilimsel araştırmalar ve ilgili paydaşların fikirleri doğrultusunda hazırlanmadığı, alelacele hazırlandığı, öğretmenlerin genel, mali ve sosyal haklarına çok az yer verildiği belirlenmiştir. Öğretmen ve öğretmenlik mesleği ile ilgili tüm çalışmalar ilgili kanun altında düzenlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin Öğretmenlik Meslek Kanunu ile yeniden uygulanan öğretmenlik kariyer sistemini desteklemedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların çoğunluğu; aday, sözleşmeli ve kadrolu öğretmen farkından sonra ilgili düzenleme, öğretmenleri daha da ayrıştırdığı, öğretmenler odasında ve okul ortamında öğretmenleri kutuplaştıracağını belirtmişlerdir. Bunun yanında, kariyerlik uygulamasındaki kariyer atlama sınavı ve hizmet içi eğitimler uzman ve başöğretmenlik unvanları için yeterli kriterler olmadığı belirlenmiştir. Katılımcılar, sınavda alan bazlı soruların yer alması, hizmet içi eğitimlerin yüz yüze yapılması gerektiğini önermişlerdir. Ayrıca uzun yıllar görev yapmış öğretmenleri, geçerliliği olmayan bir sınava sokmak, öğretmenlerin itibarını düşürebileceğini söyleyen katılımcılar; sınav üzerinden değil de öğretmenin genel performansını yansıtan projeler, akademik çalışmalar, okul başarısı gibi kriterler üzerinden değerlendirerek uzman ve başöğretmenlik unvanlarının verilmesinin daha uygun olacağını belirtmişlerdir.