Okul bahçelerinin çocuk dostu planlama ve tasarım bağlamında değerlendirilmesi: Şanlıurfa kenti örneği

Okul yapılarında etkileşimler, çocuklar, yetişkinler ve içinde vakit geçirilen mekânlar arasında gerçekleşir. Bu etkileşimler çocukların sadece bugünkü yaşantılarını değil, gelecekteki yaşantılarını da önemli ölçüde etkilemektedir. Çocuklar okul ortamında olumlu etkileşimlere girerlerse okula devamlılıkları ve başarı durumları olumlu etkilenir ve buna paralel olarak gelecekten beklentileri iyimserleşir. Bu getiriler ancak çocuk dostu çevre ve okul kriterleri ile mümkün görünmektedir. Bu çalışmada okul bahçelerinin planlama ve tasarım ilkelerinden hareketle çocuk dostu okul anlayışının Şanlıurfa kenti özelinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Literatür tarama tekniği kullanılarak yapılan araştırmada, örnek çalışma alanı olarak Şanlıurfa'nın merkez ilçeleri olan Karaköprü, Haliliye ve Eyyübiye'de bulunan bazı ilkokullar belirlenmiştir. Seçilen okullar birçok açıdan değerlendirmeye alınmıştır. Bu değerlendirme kriterleri alansal yeterlik, sosyalleşme–katılım, donatılar ve güvenlik olarak belirlenmiştir. Araştırma sonunda, incelenen okulların oyun alanlarının bireysel ve grup etkinlikleri için uygun olmadığı görülmektedir. İlgili standartlar dikkate alındığında bahçe alanı ve öğrenci başına düşen açık alanların oldukça yetersiz olduğu görülmektedir. Bu veriler doğrultusunda, çocuk dostu tasarım kriterleri bağlamında okul bahçeleri için birtakım öneriler sunulmuştur. Okul bahçesi tasarımlarının renkleriyle, fiziksel şartlarıyla ve aktiviteleriyle çocukların ilgisini çekmesi, okullarını daha çok benimsemelerini sağlayacaktır. Okul bahçelerinin alanı kadar içinde bulunan oyun ve spor alanlarının, dinlenmek için konumlandırılan bankların, güneşlik ve gölgelendirme için ağaçlandırmanın, toprak alanlarının da bulunması gerekmektedir. Okuldaki herkesin güvenliğinin sağlanması için güvenlik biriminin olması önerilmektedir. Ayrıca servis yaklaşım ve park alanlarının da olması önem taşımaktadır. Bu kriterler bir bütün olarak değerlendirilmeli ve okul bahçe tasarımları çocuk dostu tasarım bağlamında oluşturulmalıdır.