Okul çağındaki çocuklarda bruksizm varlığının ağzı sağlığı ve yaşam kalitesi üzerine etkisi

Amaç: Bu çalışma, 8-14 yaş grubu bruksizmi olan ve bruksizmi olmayan hastalarda ağız sağlığı ve yaşam kalitesini değerlendirerek bruksizmin ağız sağlığı ve yaşam kalitesine olan etkilerini incelemeyi hedeflemiştir. Sonuca göre ilgili konu hakkında toplum farkındalığı oluşturup, bruksizm tanısının erken yaşlarda konulması ve sonuçlarına yönelik koruyucu-önleyici uygulamalara katkıda bulunulmak açısından literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmamıza Karadeniz Teknik Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı'na başvuran 8-14 yaş arası 30 bruksizmli, 30 kontrol grubu olmak üzere toplam 60 çocuğun katıldığı vaka-kontrol çalışmasıdır. Bruksizm tanısında, Amerikan Uyku Tıbbi Akademisi (AASM)'nin tanı kriterlerinden baz alınarak hazırlanan anket formu kullanılmıştır. Çalışmada bilgilendirilmiş veli onam formu, tıbbi anamnez ve bruksizme dair sorular içeren veli anketi, bilgilendirilmiş çocuk onam formu, bruksizm ile temporomandibular bozuklukların ilişkisini değrlendirmek için Helkimo Ölçeği ve ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesini değerlendirmek için modifiye edilmiş Çocuk Algı Anketi [Child Perception Questionare (CPQ)] uygulanmıştır. İntraoral ve ekstraoral sert ve yumuşak doku değerlendirmeleri için de hasta klinik muayene formu kullanılmıştır. İstatistiksel analizde, tanımlayıcı istatistikler verinin özelliğine göre ortalama, standart sapma, ortanca, minimum-maksimum veya frekans değerleri (%) olarak kaydedildi. Verilerin normal dağılımı Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirildi. Gruplar arasında ki karşılaştırmalarda Kruskal Wallis veya Mann Whitney U, Ki-kare testleri uygulandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmamızda bruksizmli ve kontrol grubu olan hastalar arasında cinsiyet, yaş dağılımları, sistemik hastalık, kullanılan ilaç açısından istatiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Plak, DMFT/dmft ve sondlamada kanama açısından gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Helkimo Ölçeği ile ölçülen TMB ile bruksizm arasında da anlamlı ilişki tespit edilmemiştir (p>0.05). Overjet (p=0.028; p<0.05), overbite (p=0.026; p<0.05), maksimum ağız açıklığı (p=0.037; p<0.05) ile bruksizm arasında ise anlamlı ilişki bulunmuştur. Süt ve daimi dişlerde aşınma varlığı açısından gruplar arasında anlamlı farklılıklar bulunmazken (p>0.05) daimi molar diş aşınmalarında anlamlı farklılık (p=0.017; p<0.05) tespit edilmiştir. Angle maloklüzyon sınıflaması, orta hat, ön-yan açık ve çapraz kapanış ile bruksizm arasında anlamlı ilişki bulgulanmamıştır (p>0.05). Eklem kas muayenesi sonucunda ise uykudan uyanıldığında çiğneme kaslarında ağrı (p=0.026; p<0.05), deviasyon (p=0.005; p<0.05), ağız açarken ağrı (p=0.034; p<0.05) ve linea alba (p=0.024; p<0.05) ile bruksizm arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Ayrıca muayene sonucunda son otuz gün içinde çiğneme kaslarında ağrı, defleksiyon, lateral ve protruziv hareketlerde ağrı, eklem sesi, palpasyonda ağrı, dil kenarında diş izi ve parafonksiyonel alışkanlıklar ile bruksizm arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Bruksizm ve yaşam kalitesi arasında anlamlı ilişki bulunmuş ve bruksizmi olan hastalarda olmayanlara göre daha düşük yaşam kalitesi olduğu tespit edilmiştir (p=0.04; p<0.05). Sonuçlar: Çalışmamızda bruksizmin 8-14 yaş arası çocuk ve ergenlerde, ağız ve yaşam kalitesine maksimum ağız açıklığının kısıtlanması, daimi molar dişlerinde aşınma, uykudan uyandığında çiğneme kaslarında ağrı, ağız açarken ağrı gibi etkilerinin saptanmasıyla beraber çocuk ve ebeveynlerde bruksizm farkındalığı oluşturulması ve erken yaşlarda takip edilmesi ya da tedavi ile olası etkilerinin önüne geçilmesi gerektiği önerilmektedir.