Okul müdürlerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri arasındaki ilişki

Bu araştırma, okul müdürlerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Tokat ilinde 2019-2020 eğitim öğretim yılında resmî ilkokullarda görev yapan 294 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada okul müdürlerinin liderlik stilleri Terzi tarafından 2012 yılında geliştirilen, 24 maddeden ve üç alt boyuttan oluşan "Liderlik Davranışları Ölçeği" ile belirlenmiş olup öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri ise Brandes ve diğerleri (1999) tarafından geliştirilen, Türkçeye Kalağan (2009) tarafından uyarlanan "Örgütsel Sinizm Ölçeği" kullanılarak belirlenmiştir. Kalağan'ın (2009) uyarlamış olduğu ölçek 13 maddeye sahiptir. Ölçeğin bilişsel, davranışsal ve duyuşsal olarak adlandırılan üç alt boyutu vardır. Örneklem grubundan elde edilen verileri analiz etmek amacıyla SPSS 24.0 paket programı kullanılmıştır. Bu program aracılığıyla verilere Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), t-Testi, Kruskal-Wallis H ve Mann-Whitney U testleri, Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonunda davranışsal boyutta öğretmenlerin sinizm düzeylerinin en yüksek olduğu onu sırasıyla bilişsel ve duyuşsal boyutun takip ettiği belirlenmiştir. Yaş, hizmet süresi, mezun olunan fakülte türü, medeni durum ve eğitim durumu değişkenlerine göre öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerinin anlamlı bir farklılaşma göstermediği saptanmıştır. Cinsiyet değişkenine bakıldığında ise bilişsel sinizm boyutunda anlamlı farklılık varken duyuşsal ve davranışsal boyutlarda anlamlı farklılığın bulunmadığı tespit edilmiştir. Mesleki kıdem değişkeninin örgütsel sinizmin tüm alt boyutlarında anlamlı farklılık oluşturduğu bulunmuştur. İlkokul öğretmenleri birlikte çalıştıkları okul müdürlerinin en çok demokratik liderlik stilini gösterdiklerini daha sonra sırasıyla otokratik ve serbestlik tanıtan liderlik stillerine sahip olduklarını düşünmektedir. Öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının yaş, hizmet süresi, mezun olunan fakülte türü ve medeni durum değişkenlerine göre anlamlı farklılaşmadığı belirlenmiştir. Okul yöneticiliği deneyimi değişkeni ile öğretmenlerin demokratik liderlik stiline ilişkin algıları arasında anlamlı farklılığın bulunmadığı ancak otokratik ve serbestlik tanıyan liderlik stilleri ile bu değişken arasında anlamlı farklılığın olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin cinsiyetlerine göre okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının demokratik ve otokratik liderlik stili boyutlarında anlamlı farklılık oluşturmadığı fakat serbestlik tanıyan liderlik stili boyutunda anlamlı farklılığın bulunduğu belirlenmiştir. Eğitim durumu değişkeni ile öğretmenlerin liderlik stili algıları arasında demokratik liderlik stili boyutunda anlamlı farklılık yokken otokratik ve serbestlik tanıyan liderlik stili boyutlarında anlamlı farklılığın olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin birlikte çalıştıkları okul müdürlerinin liderlik stiline ilişkin algıları ile mesleki kıdem değişkeni arasında otokratik ve serbestlik tanıyan liderlik stili boyutlarında anlamlı farklılık bulunmamışken demokratik liderlik stili boyutunda anlamlı farklılığın olduğu saptanmıştır. Otokratik ve serbestlik tanıyan liderlik stilleri ile örgütsel sinizmin tüm alt boyutları arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı ilişkilerin bulunduğu belirlenmiştir. Bu boyutlardaki pozitif yönlü ilişkilerin aksine demokratik liderlik stili boyutu ile bilişsel, duyuşsal ve davranışsal sinizm arasında orta düzeyde, negatif yönlü anlamlı ilişkilerin varlığı tespit edilmiştir. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonucuna göre demokratik, otokratik ve serbestlik tanıyan liderlik stillerinin örgütsel sinizmin bilişsel, davranışsal ve duyuşsal boyutlarını yordadığı belirlenmiştir. Bilişsel ve duyuşsal sinizm boyutlarında en güçlü yordayıcının demokratik liderlik stili olduğu, davranışsal sinizm boyutunun ise en çok otokratik liderlik stili tarafından yordandığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sinizm, Örgütsel Sinizm, Liderlik, Liderlik Stilleri