Asmada kurşuni küfe (botrytis cinerea) karşı timol, ögenol ve 1,8-sineol uçucu yağ bileşenlerinin antifungal etkilerinin belirlenmesi

ÖZET ASMADA KURŞUNİ KÜFE (Botrytis cinerea) KARŞI TİMOL, ÖGENOL VE 1,8-SİNEOL UÇUCU YAĞ BİLEŞENLERİNİN ANTİFUNGAL ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Benazir YELBOĞA Yüksek Lisans Tezi, Biyoloji Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Dr. Öğretim Üyesi Sinem KARAKUŞ 2021, 96 Bu çalışmada, asma (Vitis vinifera L.) bitkisinde kurşuni küfün (Botrytis cinerea Pers.) sebep olduğu kayıpların önlenmesinde Timol, Ögenol ve 1,8-Sineol UY (uçucu yağlar) etkileri in vitro ve in vivo olarak araştırılmıştır. Hastalıklı asma bağlarından izole edilen B. cinerea, 18S rRNA gen dizi analizine göre tanımlanmıştır. İn vitro ortamda, UY 25 µL, 50 µL ve 100 µL dozlarının fungusun miselyal gelişimi, konidispor çimlenmesi ve çim tüpü uzunluğu üzerindeki etkileri belirlenmiştir. İn vivo çalışmada, aynı UY %90 seyreltik çözeltilerinin asma yaprağı üzerinde fungusun lezyon oluşumu üzerine etkisi değerlendirilmiştir. Timol ve Ögenol, fungus miseliyal gelişimi üzerinde önemli inhibisyona neden olmuş ve en yüksek inhibisyon (%100) her iki UY özellikle 100 µL dozlarında belirlenmiştir. Buna karşılık 1,8-Sineol'e ait tüm dozların miseliyal gelişim üzerinde anlamlı bir etkisi belirlenememiştir. Konidipor çimlenmesi Timol'un 25, 50 ve 100 µL dozlarıyla kontrol grubuna göre sırasıyla %22, %45 ve %72 oranında inhibe edilirken, diğer iki UY konidispor çimlenmesi üzerinde inhibisyon etkisi yapmamıştır. Buna karşılık, fungusun çim tüpü uzunluğu Timol ve Ögenol'ün özellikle 50 µL ve 100 µL dozlarında %100 inhibe olurken, 1,8- Sineol'de ise sırasıyla %49 ve %85 oranında bir inhibisyon belirlenmiştir. İn vivo çalışmalarda tüm UY özellikle 50 ve 100 µL'lik dozları, canlı asma yaprakları üzerinde fungusun lezyon oluşumunu %100'e yakın bir oranda baskılamıştır. Elde edilen veriler, biyolojik kaynaklı ve çevre sağlığı için toksik olmayan bu iki UY, B. cinerea'nın mücadelesinde kullanılma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Botrytis cinerea, Vitis vinifera, Timol, Ögenol, 1,8- Sineol