Okul Öncesi Çocuklarda Yeme Davranışı, Besin Seçiciliği, Diyet Çeşitliliği ve Antropometrik Ölçümler Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

ÖZ: Bu araştırma, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Gazimağusa ilçesinde bulunan devlet kreş ve/veya anaokulları ile özel kreş ve/veya anaokullarında eğitim gören 3-5 yaş okul öncesi çocuklarda (n=314) yeme davranışı, besin seçiciliği, diyet çeşitliliği ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Aynı zamanda bu çalışmada, sevilmeyen bir besinin farklı formlarda tekrarlı maruziyetinin, o besinin kabulü üzerindeki etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışma 2 aşamada gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında çocuk ve ebeveynlerin genel demografik özellikleri, çocukların antropometrik ölçümleri ve meyve-sebze sevme durumlarına ilişkin bilgiler edinilmiştir. Bunların yanında çocukların yeme davranışları, besin seçicilik ve diyet çeşitlilik durumları sırasıyla Davranışsal Pediatrik Besleme Değerlendirmesi Ölçeği (DPBDÖ), Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA)-Yemek Seçiciliği alt boyutu ve Diyet Çeşitlilik Skoru kullanılarak; ebeveynlerin çocuklarını besleme uygulamaları ise Ebeveyn Besleme Tarzı Anketi (EBTA) kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın 2. aşamasında ise çalışmanın birinci aşamasına dahil edilen 38 çocuğa, daha önce sevilmeyen bir sebze olduğu belirlenen kabak sebzesi farklı form ve porsiyonlarda birer gün arayla toplam 8 kez tükettirilmiş ve bu sürede tüketimde artış olup olmadığı değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarında, okul öncesi çocuklarda besin seçiciliği ile düşük diyet çeşitliliği ve genel olumsuz yeme davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkilerin olduğu (p<0.05), ebeveynlerin duygusal besleme ve sıkı kontrollü besleme uygulamaları ile besin seçiciliği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif, doğrusal bir ilişki olduğu (p<0.05), ayrıca ebeveynlerin yardımcı besleme ve toleranslı kontrollü besleme uygulamalarının besin seçiciliği ve düşük diyet çeşitliliği riskini azalttığı saptanmıştır (p<0.05). Bununla birlikte, çocuklarda seçici yeme davranışının hafif şişman veya obez olma riskini artırdığı görülmüştür (p<0.05). Ayrıca çalışma sonuçları, sevilmeyen bir besine hem sade hem de farklı formlarda tekrarlı maruziyetin, seçici ve seçici olmayan çocuklarda ilgili besinin kabulü ve tüketim miktarını artırabileceğini ve bu artışın zaman içerisinde stabil kalabileceğini göstermektedir.