Okul öncesi dönemde (48-72 aylık) çocuğu bulunan annelere uygulanan dijital ebeveynlik eğitim programının etkililiğinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı; okul öncesi dönemde çocuğu (48-72 ay) bulunan annelere yönelik geliştirilen Dijital Ebeveynlik Eğitim Programı'nın, annelerin dijital ebeveynlik farkındalık ve ebeveyn medya aracılığı düzeylerine; çocuklarının ise problemli medya kullanımı ve medya okuryazarlık düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırmada, gerçek deneme modellerinden ön test-son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim öğretim yılında, Karaman il merkezinde bulunan, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı iki bağımsız anaokulunda öğrenim gören 48-72 aylık çocuklar ve anneleri oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 32'si deney 32'si kontrol grubunda yer alan toplam 64 anne ve çocukları ile çalışılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeği", "Erken Çocukluk Ebeveyn Medya Aracılık Ölçeği", "Problemli Medya Kullanım Ölçeği (Uzun Form)", "Medya Okuryazarlık Ölçeği Çocuk Formu", ayrıca anneler ve çocuklarının demografik bilgileri ile dijital cihazları kullanım alışkanlıklarını belirlemek için araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Dijital Ebeveynlik Eğitim Programı, araştırmacı tarafından deney grubundaki annelere haftada iki gün olmak üzere yedi hafta boyunca uygulanarak tamamlanmıştır. 14 oturumdan oluşan programın, içeriklerine göre 8 oturumu yüz yüze, 6 oturumu ise Google Meet üzerinden çevrim içi olarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde, gruplar arası farkların belirlenmesinde Ki-Kare testleri ve Bağımsız Örneklem t-Testi, grup içi karşılaştırmalarda ise Bağımlı Örneklem t-Testi ve Tekrarlı Ölçümler için ANOVA testi kullanılmış; anlamlı bulunan farkların çoklu karşılaştırmaları Bonferroni testi ile yapılmıştır. Araştırma sonucunda, Dijital Ebeveynlik Eğitim Programı uygulamaları sonrasında, deney grubunda yer alan annelerin dijital ebeveynlik farkındalığının arttığı, deney grubunda yer alan annelerin çocuklarının ise problemli medya kullanımları azalırken medya okuryazarlık düzeylerinin arttığı görülmüştür. Ebeveyn medya aracılığı açısından ise, deney ve kontrol grupları karşılaştırıldığında son test puan ortalamaları açısından yalnızca aktif sınırlayıcı alt boyutunda deney grubu lehine anlamlı farklılık saptanırken; deney grubunun kendi içindeki ön test son test puan ortalaması karşılaştırmasında aktif destekleyici, aktif sınırlayıcı alt boyutlarında anlamlı farklılık saptanmıştır. Ayrıca tüm ölçeklerde, deney grubunun son test-izleme testi puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde farklılaşma olmadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Dijital Ebeveynlik Eğitim Programı'nın deney grubundaki annelerin dijital ebeveynlik farkındalığını artırmada, çocuklarının problemli medya kullanımını azaltmada ve medya okuryazarlığını geliştirmede etkili olduğu, ebeveyn medya arabuluculuk becerileri üzerinde ise kısmen etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Dijital Ebeveynlik; Ebeveyn Eğitim Programı; Medya Arabuluculuğu; Medya Okuryazarlığı; Problemli Medya Kullanımı.