Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların Oyunlarının İçeriği ve Oyun Davranışlarının İncelenmesi

ÖZ: Bu araştırma, okul öncesi dönemdeki çocukların oyunlarının içeriği ve oyun davranışlarının, çocuğun gelişimini tanıma, izleme ve destekleme açısından incelenmesi ve bu sonuçların oyunun bir yöntem olarak kullanılma sürecine kaynak olacak biçimde yorumlanması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden, eylem araştırması desenine dayalı tasarlanan araştırma, 2016–2017 öğretim yılında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Gazimağusa ilçe merkezinde bulunan bir okul öncesi eğitim kurumunun, 5 yaş sınıfında öğrenim gören, 8 kız ve 6 erkek (toplam 14) çocuk ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, 14 çocuğun toplam 20 gün boyunca 09:00-09:40 saat diliminde 35-40 dakikalık serbest oyun saatlerinde, toplam 800 dakika doğal gözlem tekniği ile gözlemlenerek toplanmıştır. Araştırmacı, oyun gözlemini yaptığı sınıfın aynı zamanda sınıf öğretmenidir. Araştırmada etik ilkeler gereğince katılımcı çocukların ailelerine bilgilendirici onam formu gönderilerek, geri dönütleri de alındıktan sonra araştırmaya başlanmıştır. Araştırmada nitel veriler, Saracho tarafından geliştirilen ”Oyun Gözlem Formu” dikkate alınarak belirlenen oyun kategorileri göz önünde bulundurularak, araştırmacının çocukların serbest oyunları sırasında aldığı notlarına (çocukların konuşmaları, diyalogları, oyunun içeriği) ve görüntü kayıtlarına dayalı olarak elde edilmiştir. Geçerlilik, kodların ve kategorilerin elde edildiği oyun gözlemlerinden birebir alıntı yapılarak arttırılmıştır. İçerik analiz tekniği olarak, tematik kodlama kullanılmıştır. Ayrıca bu araştırmada ham verilerin kodlara ve kategorilere dönüştürülmesi işlemi, iki öğretim elemanı tarafından sınanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen kategoriler: Tercih Edilen Oyun Türleri, Oyun İçerisindeki Sembolik Dönüştürmeler, Oyundaki Roller, Gündelik Yaşamdan Oyuna Yansıyan Aktarımlar (Transferler), Oyundaki Toplumsal Cinsiyet Rolleri, Çocuğun Oyuna Katılımı ve Oyun İçindeki Uyumu, Oyun Senaryolarının Teması, Oyunda Kullanılan Materyaller olarak belirlenmiştir. Bu araştırmanın sonucunda, çocukların serbest zamanlarında oynadıkları oyunlar arasında en çok imgesel oyun türünü tercih ettikleri, oyunlarında büyük çoğunlukla sembolik dönüştürmelere yer verdikleri, en çok anne, çocuk, yarışçı ve polis rollerini canlandırdıkları, gündelik yaşamın oyuna yansımalarında medyadan ciddi boyutta etkilendikleri, toplumsal cinsiyet rollerini gerçek hayattan gözlemledikleri gibi canlandırdıkları, oyuna katılımlarının ve uyumlarının genellikle olumlu olduğu, oyun senaryolarının temalarını daha çok günlük hayatlarından etkilenerek oluşturdukları, sınıftaki oyun materyallerinin daha çok oyunlarındaki işlevlerine göre istedikleri materyale dönüştürerek kullandıkları ve oyun sırasında çatışmanın neredeyse hiç yaşanmadığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: İmgesel oyun, oyun içeriği, oyun davranışları, okul öncesi eğitim.