Okul öncesi eğitime devam eden çocukların anne istismar potansiyeli ve baba çocuk ilişkisinin problemli davranışlara etkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitime devam eden 36-72 aylık çocukların anne istismar potansiyeli ve baba çocuk ilişkisinin problemli davranışlara etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Balıkesir ilinde yer alan Karesi ve Altıeylül ilçelerinde okul öncesi eğitime devam eden, problemli davranış gösteren 157 çocuk (67 kız, 90 erkek) ile bu çocukların anneleri, babaları ve öğretmenleri oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, çocukların davranışsal problemlerini belirlemek amacıyla Okul Öncesi Davranış Sorunları Tarama Ölçeği (Kanlıkılıçer, 2005), annelerin çocuk istismarı farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla İstismar Farkındalık Ölçeği (Pekdoğan, 2016), baba ile çocuk arasındaki ilişki düzeyini değerlendirmek amacıyla Çocuk Ebeveyn İlişkisi Ölçeği – Baba Formu (Uzun ve Baran, 2015) ve kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; annelerin istismar potansiyeli ile çocukların sergilediği problemli davranışlar arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. İstismar potansiyeli yüksek olan annelerin çocuklarında problemli davranışların (örneğin saldırgan-düşmanca davranışlar, kaygı-endişe ile dikkatsizlik ve aşırı hareketlilik) daha yoğun şekilde gözlemlendiği belirlenmiştir. Diğer yandan, baba-çocuk ilişkisi ile çocukların problemli davranışları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Baba ile olan ilişkinin sıcak, ilgili ve destekleyici olduğu durumlarda çocukların davranışsal uyumlarının daha güçlü olduğu, buna karşın çatışmalı ve ilgisiz baba tutumlarının problemli davranışları artırdığı görülmüştür. Çoklu regresyon analizine göre, anne istismar potansiyeli ve baba-çocuk ilişkisi birlikte ele alındığında, çocukların problemli davranışlarının %29.1'lik kısmını açıkladığı saptanmıştır. Bu sonuç, çocukların sosyal-duygusal ve davranışsal gelişiminde her iki ebeveynin tutum ve yaklaşımlarının belirleyici olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, aile içi etkileşimlerin çocukların davranış gelişiminde belirleyici rol oynadığını ortaya konmuştur.