Okul öncesi öğretmenlerinin epistemolojik inançları ve dijital okuryazarlıklarının incelenmesi

Bu çalışmanın amacı okul öncesi öğretmenlerinin epistemolojik inançları ile dijital okuryazarlık düzeylerini; cinsiyet, yaş, kıdem, günlük internet ve sosyal medya kullanım süresi, internetin en çok hangi amaçla kullanıldığı, internetten edinilen bilgiye güven ve haberleri takip etmek için kullanılan araç değişkenlerine göre incelemektir. Bunun yanında dijital okuryazarlığın epistemolojik inançları ne düzeyde yordadığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu nicel çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini Şanlıurfa ili merkez ilçelerinde (Karaköprü, Haliliye, Eyyübiye) bulunan anaokulları ile bünyesinde anasınıfı bulunan ilkokullarda çalışan 920 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise belirtilen evren içerisinden kolayda örnekleme tekniği ile ulaşılan 301 katılımcı oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Ng (2012) tarafından geliştirilmiş Hamutoğlu vd. (2017) tarafından Türkçeye uyarlama çalışması gerçekleştirilmiş "Dijital Okuryazarlık Ölçeği" ve Schommer (1990) tarafından geliştirilmiş, Deryakulu ve Büyüköztürk (2002) tarafından Türkçe'ye uyarlama çalışması gerçekleştirilmiş "Epistemolojik İnanç Ölçeği" ile araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Çalışmanın analizinde anlamlılık düzeyi p<.05 olarak kabul edilerek "IBM SPSS v26" yazılımı kullanılmıştır. Katılımcıların epistemolojik inanç ve dijital okuryazarlık seviyelerinin belirlenmesinde betimsel istatistiksel analiz teknikleri gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların epistemolojik inanç ve dijital okuryazarlık seviyelerinin demografik özelliklerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediklerinin incelenmesinde iki kategorili değişkenler için t-testi, ikiden fazla kategorili değişkenler için ise ANOVA analizi kullanılmıştır. ANOVA analizlerinde anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunun incelenmesinde Tukey post hoc testi kullanılmıştır. Epistemolojik inanç ve dijital okuryazarlık arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin epistemolojik inançlarını ne şekilde yordadığını incelemek maksadıyla ise çoklu regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, okul öncesi öğretmenlerinin öğrenmenin çabaya bağlı olduğuna inançlarının yüksek seviyede olduğu, öğrenmenin yeteneğe bağlı olduğuna inançlarının düşük seviyede olduğu, tek bir doğrunun var olduğuna inançlarının orta seviyede olduğu görülmüştür. Öğrenmenin yeteneğe bağlı olduğuna inanç seviyesinin erkek katılımcılar lehine, tek bir doğrunun var olduğuna inanç seviyesinin 10 yıl üzeri kıdeme sahip ve interneti haberleri takip etmek amacıyla kullanan katılımcılar lehine anlamlı fark gösterdiği görülmüştür. Epistemolojik inanç ölçeği altboyutlarının; yaşa, günlük internet kullanım süresine, günlük sosyal medya kullanım süresine, internetten edinilen bilgiye güvene ve haberleri takip etmek için en çok kullanılan araca göre anlamlı fark göstermediği görülmüştür. Okul öncesi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık seviyelerinin ölçek genelinde ve tüm alt boyutlarda çok yüksek seviyede olduğu görülmüştür. Okul öncesi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri; yaş, kıdem, internet kullanım süresi, günlük sosyal medya kullanım süresi, interneti kullanma amacı değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Cinsiyet, internetten edinilen bilgiye güven, haberleri takip etmek için en çok kullanılan araç değişkenlerine göre ise anlamlı farklılık göstermemiştir. Dijital okuryazarlık ile öğrenmenin yeteneğe bağlı olduğuna inanç arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Dijital okuryazarlık ile tek bir doğrunun var olduğuna inanç arasında zayıf seviyede pozitif ve anlamlı bir ilişki görülmüştür. Dijital okuryazarlık ile öğrenmenin çabaya bağlı olduğuna inanç arasında ise orta seviyede pozitif ve anlamlı bir ilişki görülmüştür. Bu durumda okul öncesi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri arttıkça öğrenmenin çabaya bağlı olduğuna yönelik epistemolojik inançlarının da bu doğrultuda arttığı söylenebilir. Dijital okuryazarlık düzeyi ve epistemolojik inançlar arasındaki ilişki sebebiyle ilgi çekici teknolojileri kullanarak motive olan bireyin öğrenmek için daha çok çabalayacağı sonucuna varılmaktadır.