Okul öncesi öğretmenlerinin STEM temelli afet eğitimi uygulamalarına yönelik görüş ve deneyimleri

Amaç: Bu araştırma okul öncesi öğretmenlerinin afet eğitimi ve STEM eğitimi konularını nasıl ele aldıklarını ve STEM temelli afet eğitimi uygulamalarını gerçekleştirirken yaşadıkları deneyimleri anlamayı amaçlamıştır. Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırma ulaşılabilir örnekleme tekniği ile araştırmacının görev yaptığı okulda çalışan 4 gönüllü okul öncesi öğretmeni ile yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler, araştırmacı günlüğü ve bireysel öğretmen yansıtmaları kullanılmıştır. Okul öncesi öğretmenleri ile ön görüşmeler yapılarak afet ve STEM eğitimi hakkındaki görüşleri belirlenmiş, ardından uzman görüşü eşliğinde hazırlanan STEM temelli afet eğitimi uygulamalarını gerçekleştiren bu öğretmenlerin, sınıf içi deneyimlerine ait görüş ve deneyimlerini belirlemek için son görüşmeler yapılmıştır. Her bir öğretmen etkinliklerin uygulanması sonrası bireysel sözlü yansıtmalar yapmıştır. Etkinliklerin uygulandığı günler araştırmacı tarafından araştırmacı günlüğü tutulmuştur. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada verilerin analizi için içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bulgular: Bu araştırmaya katılan okul öncesi öğretmenlerinin afet eğitimi konusunda genel olarak farkındalık sahibi oldukları belirlenmiştir. Öğretmenler çocuklara tatbikatlar ve sınıf içi etkinlikler aracılığı ile erken çocukluk pedagojileri eşliğinde afet eğitimi vermekte olduklarını ve afetleri seçerken ülke ve yaşadıkları bölge özelliklerini dikkate aldıklarını dile getirmişlerdir. STEM temelli etkinlikleri daha çok fen ve matematik alanları kapsamında ele aldıklarını, etkinlikleri problem çözme etrafında tasarladıklarını açıklamışlar, katılımcı öğretmenlerin çoğu STEM etkinliklerine yer verdiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenler Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Okul Öncesi Eğitim Programı'nda afetler konusuna yeterince yer verilmediği ve programda yer alan kazanım ve göstergelerin STEM temelli etkinlikler için yeterli olmadığı görüşüne sahiptirler. Araştırma kapsamında STEM temelli afet eğitimi uygulamalarını gerçekleştiren öğretmenler, bu etkinliklerin süreç boyunca çocukların akademik ve sosyal becerilerine katkı sağladığını, afetler ve STEM bileşenleri hakkında çocukların bilgilerinin arttığını paylaşmışladır. STEM temelli afet eğitimi uygulamalarını genel hatlarıyla öğrenci düzeyine uygun, uygulanabilir ve önyargılarını dönüştürücü olarak tanımlayan öğretmenler, süreç boyunca gözlemci, rehber, öz eleştiri yapan gibi çeşitli öğretmen rollerine büründüklerini paylaşmışlardır. Sonuç ve Öneriler: Bu araştırma kapsamında okul öncesi öğretmenlerinin afet eğitimi ve STEM eğitimi konusunda farkındalık sahibi oldukları, STEM eğitimi uygulamaları konusunda gelişime açık oldukları ve STEM temelli afet eğitimi uygulamalarının hem öğrencilerine hem de kendilerine çeşitli katkılar sağlandığı belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin bu etkinlikleri olumlu şekillerde değerlendirdikleri görülmüştür. Bu araştırma kapsamında geliştirilen STEM temelli etkinlikler afet eğitimi konusunda farkındalık kazandırmak için kullanılabilir. Bununla birlikte, MEB okul öncesi eğitim programında afetler ve STEM eğitimi konusuna açık şekillerde vurgu yapılabilir. İleride yapılacak çalışmalarda, öğrencilerden de veri toplanarak, STEM temelli etkinliklerdeki afet türleri çeşitlendirerek ve öğretmenlerin kendi STEM temelli afet etkinlik planlarını oluşturacakları şekilde araştırmalar tasarlanarak alan yazına katkı sağlanabilir. Anahtar kelimeler: Okul Öncesi Eğitimi, Afet, Afet Eğitimi, STEM