Okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcı düşünme eğilimleri ile tasarım temelli pedagoji hakkındaki düşünce ve etkinliklerinin incelenmesi

Bu çalışmada okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcı düşünme eğilimleri ile tasarım temelli pedagoji hakkındaki düşünce ve etkinliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma desen yöntemlerinden açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Örneklem seçiminde ilk olarak Bitlis ilinin Adilcevaz, Tatvan ve Ahlat ilçelerinde görev yapmakta olan ve kolay örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 88 okul öncesi öğretmeni katılımcı grup olarak belirlenmiştir. Özgenel ve Çetin (2017) tarafından geliştirilen ''Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği'' kullanılarak nicel veriler toplanmıştır. Öğretmenlerin yaratıcılık eğilimleri puanlarının yüksek olduğu ve yaratıcılık eğilimleri puanlarının cinsiyet, yaş ve lisans değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur. Araştırmanın nitel boyutunda ise, öğretmen görüşmeleri, tasarım temelli etkinliklerin analizi ve öğretmen değerlendirmeleri yer almaktadır. Çalışmanın nitel boyutuna katılacak öğretmenlerin belirlenmesi için öğretmenlerin puanları yaratıcı düşünme eğilimlerine göre yüksek, orta ve düşük olarak gruplanmıştır ve tüm gruplardan öğretmenlerin katılımı ile öğretmen görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Ölçek sonuçlarından alınan puan düzeylerine bağlı olarak 12 okul öncesi öğretmeni görüşmelere katılmıştır. Görüşmelerde öğretmenlerin yaratıcı ve eleştirel düşünme, gelişim alanları hakkında teorik ve uygulamalı görüşler belirttikleri ancak tasarım temelli uygulamalar hakkında detaylı örnekler vermedikleri görülmüştür. Öğretmenlerin tasarım süreçleri örnekleri bazı soru işaretlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bazı öğretmenler fen deneylerini tasarım temelli etkinlikler olarak tanımlamıştır. Araştırmanın son basamağında ise görüşmeye katılan 12 öğretmen arasından daha yüksek yaratıcılık eğilimi puanı alan üç öğretmenden sınıflarında uyguladıkları tasarım temelli uygulama örnekleri paylaşmaları istenmiştir. Bu öğretmenler bir diğer öğretmenin hazırladığı etkinlikleri incelemiş ve etkinliklerini tekrar düzenlemişlerdir. Öğretmenler tarafından hazırlanan etkinlik örnekleri incelendiğinde ise öğretmenlerin etkinlikleri çocukların gelişim düzeylerine uygun planladıkları görülmüştür. Ancak süreçte yaratıcılık ve eleştirel düşünmeyi destekleyecek tasarımın sınırlamalarına, parametrelerine ve tasarımı daha iyi hale getirebilecek kriterlere yer vermedikleri gözlenmiştir. Öğretmenlerin birbirlerini değerlendirirken de bu detaylara odaklanmadıkları görülmüştür. Öğretmenler birbirilerini değerlendirirken planlama ve tasarım sürecine odaklanmış ancak tasarım temelli pedagojide olması gerekenlere değinmemişlerdir. Öğretmenlere bu konuda daha önce hazırlanmış ve uygulanmış tasarım temelli pedagoji örnekleri sunulmuş ve etkinliklerini tekrar düzenlemeleri talep edilmiştir. Düzenlenen etkinliklerde tasarım etkinliklerinin sınırlamalar, parametreler, kriterler içerdiği görülmüştür. Okul öncesinde tasarım temelli pedagojinin uygulanması yeni bir alandır. Daha önceki çalışmalarda gözlendiği gibi öğretmenlerin uygulamalarında düşük düzeyde olan becerilerin öğretmenlere sunulan fırsatlar ile desteklenebildiği gözlenmiştir. Öğretmenlerin yaratıcılık eğilimleri yüksek olmasına rağmen, tasarım temelli pedagojide yaratıcı ve eleştirel düşünmeyi etkin şekilde uygulayabilmeleri için desteğe ihtiyaç duydukları sonucuna ulaşılmıştır.