Okul yöneticilerinin kapsayıcı liderlik davranışları ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişki

Bu çalışmanın amacı öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin kapsayıcı liderlik davranışları ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini 2023-2024 öğretim yılında Gaziantep'in Şehitkamil ilçesinde ilkokul, ortaokul ve lise türü okullarda görev yapan ve ankete katılan 390 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Kapsayıcı Liderlik Ölçeği ve Öğretmen Özerkliği Ölçeği kullanılmıştır. Veriler Google form aracılığıyla dijital ortamda toplanmış, toplanan verilerin analizinde Jamovi 2.3.28 programından yararlanılmıştır. Araştırmanın alt problemlerine yanıt aramak amacıyla yapılan betimsel ve yordamsal istatistik analizleri yapılmıştır. Katılımcıların cinsiyet değişkenine göre kapsayıcı liderlik algıları normal dağılım gösteren ilişkisiz iki örneklemden elde edilen puanların birbirinden anlamlı bir şekilde farklılık gösterip göstermediğini test eden Student's t testi ve Welch's t testi ile analiz edilmiştir. Yapılan araştırmada bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizleri kullanılmıştır. Kapsayıcı Liderlik Ölçeği alt boyutları puan ortalamaları ile Öğretmen Özerkliği Ölçeği alt boyutları puan ortalamaları arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Kapsayıcı liderlik algısı ile öğretmen özerkliği arasındaki ilişkinin yordayıcılığını belirlemek için basit ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlere göre okul yöneticilerini daha destekleyici çalışan liderler olarak gördükleri sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin eğitim durumu değişkenine göre kapsayıcı liderlik algıları alt boyutlar açısından bakıldığında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Öğretmenlerin yaş değişkenine göre öğretmen özerkliği algı düzeylerinde istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmamaktadır. Kapsayıcı liderlik ile öğretmen özerkliği arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki vardır. Kapsayıcı liderliğin tüm alt boyutlarının öğretmen özerkliğinin öğretim süreci ve hak ve sorumluluklar alt boyutları ile pozitif ilişkisinin olduğu diğer alt boyutlar olan eğitim sistemi ve özerklik uygulamaları alt boyutları ile ilişkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır.