Omuz problemlerini değerlendirmede yeni bir ölçek geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması

Omuz disfonksiyonu, dünya genelinde yaygın bir ağrı ve sakatlık nedenidir. Uluslararası alanda kabul görmüş omuza yönelik hasta bildirimli sonuç ölçütleri bulunmakla birlikte, bunların hiçbiri Türk popülasyonuna özgü olarak geliştirilmemiştir. Kültürel ve klinik uygunluk eksikliği göz önüne alınarak, bu çalışmada Türk bireyler için geçerli ve güvenilir bir omuz değerlendirme ölçeği geliştirilmesi amaçlandı. Çalışmada, aşamalı bir psikometrik metodoloji izlendi. Literatür taraması, hasta geri bildirimleri ve uzman görüşleri doğrultusunda 34 maddelik bir madde havuzu oluşturuldu, içerik geçerliği uzmanlar tarafından değerlendirildi ve pilot test ile maddelerin anlaşılırlığı artırıldı. Geliştirilen 20 maddelik ölçek omuz rahatsızlıkları olan 415 hasta üzerinde uygulandı. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda, ölçeğin eklem mobilitesi, fonksiyonellik ve ağrı boyutlarından oluşan üç faktörlü bir yapı sergilediği belirlendi. Analizler sonrasında ölçek 12 maddeye indirgenerek nihai halini aldı. Doğrulayıcı faktör analizi modelin kabul edilebilir ila iyi düzey arasında uyum gösterdiğini ortaya koydu (χ²(51) = 96,898, RMSEA = 0,048, SRMR = 0,048, CFI = 0,967). Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0,87 olarak hesaplandı, bu da yüksek iç tutarlılığa işaret etti. Test-tekrar test güvenirliği analizinde ölçek için sınıf içi korelasyon katsayısı 0,913 olarak bulundu, bu sonuç ölçeğin zamansal kararlılığını destekledi. Yakınsak geçerlik, Omuz Ağrısı ve Engellilik İndeksi ile anlamlı pozitif korelasyon (r = 0,790, p < 0,001) ile doğrulandı. Çoklu doğrusal regresyon analizi yeni ölçeğin, Omuz Ağrısı ve Engellilik İndeksi skorlarını anlamlı düzeyde tahmin ettiğini gösterdi (düzeltilmiş R² = 0,95, B = 1,97, p < 0,001). Sonuç olarak bu çalışma, Türk popülasyonu için kültürel ve klinik açıdan uygun, kısa, kolay uygulanabilir ve psikometrik olarak sağlam bir omuz değerlendirme ölçeği sunmaktadır. Ölçek eklem mobilitesi, fonksiyonellik, ağrı gibi çok boyutlu bileşenleri kapsayarak klinik ve araştırma ortamlarında kullanıma uygundur. Türkçe konuşan bireyler için geliştirilmiş ve doğrulanmış ilk omuz değerlendirme aracı olan Omuz Problemlerini Değerlendirme Ölçeği literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır.