On grup hastalık için maliyet etkililik çalışmalarının sistematik incelemesi

Dünyada bugün yaklaşık 20000 dergi ve her yıl yayınlanan 2 milyon makalebulunmaktadır. Araştırma sonuçları kimi zaman birbirini destekler gibi görünse de kimizaman birbiriyle çelişmektedir. Bu değişkenlik nedeniyle tek bir araştırmaya dayalıuygulama kararları tehlikeli olabilmektedir. Dolayısıyla, belli bir konu üzerinde yapılmışaraştırmaların sonuçları klinik uygulamalarda kullanılmadan önce titizlikledeğerlendirilmelidir. Amacımız araştırmacılara klinik uygulamalar hakkında kararvermeden önce en iti kanıt kaynağı olabilecek yüksek kaliteli makaleleri yakalamaktır.Kanıta dayalı uygulama sürecinin temeli olan en iyi kanıtı bulma, sistematikinceleme yaparak gerçekleşir. Bu tezde metodoloji olarak sistematik inceleme seçilmişTürkiye'ye yük olabilen 10 hastalık grubu seçilerek, hastalıklar için kullanılan sağlıkteknolojilerini değerlendiren maliyet etkililik konularına odaklanılmıştır.Çalışmamızda Cochrane Çalışma Grubunun metodolojisi temel alınarak 2000-2008 yılları arasındaki maliyet etkililiğe konu olan randomize kontrollü klinik çalışmalargöz önüne alınarak 10 hastalık grubu için 94 tam metin makale seçilmiştir.Diabetes Mellitus hastalığında incelenen 3 makalede farklı metotlarda farklımüdahalelerin maliyet analizleri yapılmıştır. Uygulanan sağlık teknolojisinin hastayaverdiği fayda QALYs ve kurtarılan yaşam yılı ve önlenen komplikasyonlu gebelikcinsinden ölçülmüştür. Böylelikle saptanan maliyetler QALY başına veya kurtarılan yaşamyılı başına veya önlenen komplikasyonsuz gebelik başına olan maliyetleridir. Çalışmalarrandomize kontrollü çalışmalar olup, uyarlanan sağlık teknolojilerinin fayda vemaliyetlerini tespit etmeleri açısından gücü yüksek makalelerdir.Pulmoner hastalıklarla ilgili randomize kontrollü çalışma olup, etkililik ölçü birimidoğal mortalite veya morbidite olan ve maliyetleri hesaplanmış, sağlık teknolojisininyarattığı faydayı ölçemeye yönelik 1 makale seçilmiştir. Etkililik ölçü birimi QALYs'dir.Maliyetler QALY başına hesaplanmıştır.IVRuhsal bozuklukların tedavisinde kullanılan sağlık teknolojilerinin fayda vemaliyetlerini ölçme amaçlı 2008 tarihli bir makaleye rastlanmıştır. XR kullanımının faydadeğerini ölçmek için QALYs birimi kullanılmış ve sonuçlar 2 yıllık QALY başına maliyetitemsil etmektedir. Kendi grubu içinde gücü yüksek bir makale olup iyi klinik uygulamalarakılavuz olabilir.Kas iskelet hastalıkları için taranan 2000-2008 yılları arasındaki randomize klinikkontrollü çalışmalardan maliyet etkililiğe konu olan 4 çalışma tespit edilmiştir. İlk 3çalışmada sağlık teknolojisinin faydalarını değerlendirme açısından kullandıkları birimlerQALYs ve maliyet etkililik açısından değerlendirmeleri ise QALY başına maliyetcinsindendir. Her üç çalışmada yüksek örnekleme sahip gücü yüksek makalelerdir. Sonçalışmada ise kullanılan sağlık teknolojisinin faydasını değerlendirmek adına kullanılançıktı birimi önlenen düşme sayısıdır. Maliyetler önlenen düşme sayısı açısındandeğerlendirilmiştir.Taranan makalelerde Nörolojik hastalıklar içinde belirlenen kriterlere göre 2000yılında yayınlanmış bir makaleye rastlanmaktadır. Sağlık teknolojisi ilaç olarak belirlenmişve fayda değeri QALYs cinsinden ölçülerek relaps başına maliyetler tespit edilmiştir.MedLine taramalarında kardivasküler sistem hastalıklarına yönelik çok fazlamakale olmasına rağmen kriterlerimize uygun 3 makale saptanmıştır. Her 3 makaledeetkililik ölçü birimi QALYs'dir. Maliyet etkililik analizlerinde QALY başına maliyethesaplanmıştır. Örneklemleri yüksek ve randomize klinik çalışmalar maliyet etkililikkonusunda gücü yüksek makalelerdir.Bütün bu bilgilere dayanarak araştırmacılara yol göstermek amacıyla maliyetetkililik analizlerine ait olan Randomize Kontrollü Çalışmalar incelenmiş ve sonuçlarsentezlenmeye çalışılmıştır. Kanıta dayalı uygulamalar için seçilen 10 hastalık grubundakimaliyet etkililik çalışmalarının gücü yüksek olarak tespit edilmiştir. Yapılan taramalardada görüldüğü gibi farklı pek çok hatta çelişkide olan pek çok çalışmaya rastlanmaktadır.Ancak literatürden bilgiler aktarılırken özellikle de iyi klinik uygulamalara kanıt olabilecekçalışmaların saptanabilmesi için sistematik incelemelerin yapılması gerekliliği bu tezdeortaya konmaktadır.