Theses supervised by Prof. Dr. Şahin Kavuncubaşı
15 theses · Başkent University
Diz osteoartriti için maliyet yarar analizi
Bu çalışmanın amacı osteoartrit tedavisinin devlete ve hastaya olan tedavi maliyetini hesaplamak, tedavi öncesi ve sonrası yaşam kalitelerindeki farklılıkları ortaya koymak, yaşam kalitesini sayısallaştırarak QALYs (kaliteye ayarlanmış yaşam yılları) ile sağlık kazanımını ölçmek, hesaplanan maliyet ve yaşam kalitesi değerleri ile maliyet etkililik oranını bulmak, yapılan tedavinin devlete ve hastaya olan maliyetine karşın ne kadar etkili olduğunu tartışmaktır.EQ-5D ölçeği ile müdahale öncesi ve müdahale sonrası yaşam kalitesi değerleri QALYs cinsinden vignetler aracılığı ile hesaplanmış, maliyet verileri ile oranlanarak maliyet fayda oranları tespit edilmiştir. Osteoartrit tedavisine ait maliyet verilerini hesaplamak için gerekli olan bilgilerden biri hastalığa ait tanı ve tedavi protokolüdür. Osteoartrit için tanı ve tedavi yöntemi, TC Ulusal Hastalık Yükü ve Maliyet Etkilik Projesi çerçevesinde DSÖ tarafından belirlenen 88 hastalık için yapılmış protokollerden temin edilmiştir. Tanı ve tedavi protokolleri doğrultusunda hesaplanan osteoartrit tedavi maliyeti mevcut rapor bilgilerine göre analize dahil edilmiştir.Yaşam kalitesine ait değerleri cevaplayıcılara vignetler aracılığı ile sorgulanarak QALYs birimi ile ortaya konmuştur. Diz sekeline maruz kalmış ortalama bir osteoartrit hastası tanımlanarak cevaplayıcılardan yaşam kalitelerinin EQ-5D ile değerlendirmeleri istenmiştir. Müdahale öncesi UK tarifesine göre yaşam kalitesi 0,31 QALYs olarak hesaplanmış ve ortalama osteatrit için literatür bilgilerine göre beklenen yaşam süresi (15yıl) ile çarpılmıştır. Müdahale Öncesi kişinin fayda değeri 4,7QALYs olarak hesaplanmıştır. Müdahale sonrası hastanın yaşam kalitesine ait bulguları yine UK tarifesi ağırlıkları üzerinden hesaplanarak 0,54 QALYs olarak tespit edilmiştir. Ortalama bir osteatrit hastası için literatür bilgilerine göre beklenen yaşam süresi (15yıl) ile çarpılmıştır. Müdahale sonrası yaşam kalitesi 8,2 QALYs'dir. Müdahale sonrasında kazanılan ek etkililik ise 3,4 QALYS'dir.TC, Hastalık Yükü ve Maliyet Etkililik Projesinden alınan osteoartrit tedavi maliyeti (diz sekeli) 378,97$'dır. Buna göre (sosyal maliyetler hariç) Maliyet / QALYs 111.4 $'dır. Hasta perspektifinden ise maliyet değerlerine sosyal maliyetleri eklemek gerekmektedir. Hasta tedavi olma sürecinden işinden geri kalacak, tedavi için ulaşım ve başka maliyetlere katlanmak zorunda kalacaktır. Bu sosyal maliyetler ile birlikte hasta; Maliyet /QALYs (sosyal maliyetler dahil) 120.8 $ ödemek zorunda kalacaktır. Yani hastanın sosyal güvencesi tarafından ödenen kısmın üzerine bir de hastanın cepten ödemeleri bir başka maliyet kalemini oluşturmaktadır. Sonuç olarak osteoartrit yaşam süresinin artması ile toplumda sıklığı artan bir hastalık haline gelmiştir. Tedavisinin ise DSÖ nün ölçeğine göre oldukça maliyet yararlı olduğunu söyleyebiliriz.
Paket ameliyatlardan laparoskopik kolesistektominin hizmet maliyetlerinin belirlenmesi ve but-sut fiyatlarıyla karşılaştırılması
Sağlık hizmetlerinin önemli sunucularından biri olan hastanelerin varlıklarını sürdürebilmeleri her şeyden önce sağlık bakım hizmetlerini en düşük maliyetle, maksimum nicelikte üretmelerine ve kaynaklarını etkin bir biçimde kullanmalarına bağlıdır. Hastane işletmelerinde verilen sağlık bakım hizmetlerinin maliyetini hesaplamak hem hastaneler hem de hizmeti satın alan kurumlar için çok önemlidir.Bu araştırmada Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından paket fiyat kapsamında ödenen ve son yıllarda safra taşı hastalığının tedavisinde dünyada ve ülkemizde başarıyla uygulanan laparoskopik kolesistektomi ameliyatının maliyetinin belirlenmesi amaçlanmıştır.2007 yılı içinde Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Genel Cerrahi Kliniğinde laparoskopik kolesistektomi ameliyatı olan hastaların retrospektif olarak tıbbi kayıtları ve maliyetleri dosyalardan ve elektronik ortamda tutulan verilerden sağlanmış, çalışmaya uygun 143 olgu seçilerek maliyet analizleri yapılmıştır. Maliyet gruplandırılması yapıldıktan sonra çıkan sonuçlar benzer çalışmalarla ve Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlarla karşılaştırılıp yorumlanmıştır.
Hemşirelerde işe bağlı stres ve iş doyumu: Bir eğitim hastanesinde saha çalışması
Günümüzde hemşirelikte stres faktörünün işe devamsızlık, düşük iş perforsmansı, personel sağlığı açısından en yüksek maliyetli sorun olduğu kabul edilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin işe bağlı stres düzeylerini ve stresin iş doyumuna etkisini incelemektir. Çalışmanın birinci bölümünde, işe bağlı stres ve iş doyumu ile ilgili kuramsal kavram ve yaklaşımlar açıklanmıştır. Bu bölümde, ayrıca stres kaynakları ve stresin iş doyumuna etkisi irdelenmiştir.İkinci bölümde, araştırma tasarımı açıklanmıştır. Araştırma problemi, hipotezler, evren ve örneklem, örneklem süreci, veri toplama araçları ve istatistiksel analiz yöntemlerine bu bölümde yer verilmiştir,. Araştırma bulguları dördüncü bölümde açıklanmıştır. Beşinci bölümde araştırma sonuçları ve önerilere yer verilmiştir.Araştırma bir vakıf üniversitesi araştırma hastanesinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aacı olarak anket yöntemi uygulanmıştır. Araştırma evreninin özelliklerini betimlemek için tanımlayıcı istatistiksel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Stres faktörlerini saptamak amaıyla faktor analizi kullanılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıkları test etmek için tek yönlü varyans analizi ve T testi işlemleri gerçekleştirilmiştir..Faktör analizi sonucunda, 7 faktör seçilmiştir. Bu faktörler, toplam varyansın % 67 `sini açıklamaktadır. Başlıca stres faktörleri şunlardır: Yönetim tarzı ve dengesiz iş yükü, hastalık ve ölüm süreci, hasta güvenliği, hekimlerle ilişkiler, işin tamamlanamaması, acil karar verme, ve mesleki gelişim faktörü. İş tatmin boyutları ise şu şekilde belirlenmiştir: İşletme politikası, fiziksel koşullar, kişilerarası ilişkiler, ücret, bireysel faktörler ve kontrol.
On grup hastalık için maliyet etkililik çalışmalarının sistematik incelemesi
Dünyada bugün yaklaşık 20000 dergi ve her yıl yayınlanan 2 milyon makalebulunmaktadır. Araştırma sonuçları kimi zaman birbirini destekler gibi görünse de kimizaman birbiriyle çelişmektedir. Bu değişkenlik nedeniyle tek bir araştırmaya dayalıuygulama kararları tehlikeli olabilmektedir. Dolayısıyla, belli bir konu üzerinde yapılmışaraştırmaların sonuçları klinik uygulamalarda kullanılmadan önce titizlikledeğerlendirilmelidir. Amacımız araştırmacılara klinik uygulamalar hakkında kararvermeden önce en iti kanıt kaynağı olabilecek yüksek kaliteli makaleleri yakalamaktır.Kanıta dayalı uygulama sürecinin temeli olan en iyi kanıtı bulma, sistematikinceleme yaparak gerçekleşir. Bu tezde metodoloji olarak sistematik inceleme seçilmişTürkiye'ye yük olabilen 10 hastalık grubu seçilerek, hastalıklar için kullanılan sağlıkteknolojilerini değerlendiren maliyet etkililik konularına odaklanılmıştır.Çalışmamızda Cochrane Çalışma Grubunun metodolojisi temel alınarak 2000-2008 yılları arasındaki maliyet etkililiğe konu olan randomize kontrollü klinik çalışmalargöz önüne alınarak 10 hastalık grubu için 94 tam metin makale seçilmiştir.Diabetes Mellitus hastalığında incelenen 3 makalede farklı metotlarda farklımüdahalelerin maliyet analizleri yapılmıştır. Uygulanan sağlık teknolojisinin hastayaverdiği fayda QALYs ve kurtarılan yaşam yılı ve önlenen komplikasyonlu gebelikcinsinden ölçülmüştür. Böylelikle saptanan maliyetler QALY başına veya kurtarılan yaşamyılı başına veya önlenen komplikasyonsuz gebelik başına olan maliyetleridir. Çalışmalarrandomize kontrollü çalışmalar olup, uyarlanan sağlık teknolojilerinin fayda vemaliyetlerini tespit etmeleri açısından gücü yüksek makalelerdir.Pulmoner hastalıklarla ilgili randomize kontrollü çalışma olup, etkililik ölçü birimidoğal mortalite veya morbidite olan ve maliyetleri hesaplanmış, sağlık teknolojisininyarattığı faydayı ölçemeye yönelik 1 makale seçilmiştir. Etkililik ölçü birimi QALYs'dir.Maliyetler QALY başına hesaplanmıştır.IVRuhsal bozuklukların tedavisinde kullanılan sağlık teknolojilerinin fayda vemaliyetlerini ölçme amaçlı 2008 tarihli bir makaleye rastlanmıştır. XR kullanımının faydadeğerini ölçmek için QALYs birimi kullanılmış ve sonuçlar 2 yıllık QALY başına maliyetitemsil etmektedir. Kendi grubu içinde gücü yüksek bir makale olup iyi klinik uygulamalarakılavuz olabilir.Kas iskelet hastalıkları için taranan 2000-2008 yılları arasındaki randomize klinikkontrollü çalışmalardan maliyet etkililiğe konu olan 4 çalışma tespit edilmiştir. İlk 3çalışmada sağlık teknolojisinin faydalarını değerlendirme açısından kullandıkları birimlerQALYs ve maliyet etkililik açısından değerlendirmeleri ise QALY başına maliyetcinsindendir. Her üç çalışmada yüksek örnekleme sahip gücü yüksek makalelerdir. Sonçalışmada ise kullanılan sağlık teknolojisinin faydasını değerlendirmek adına kullanılançıktı birimi önlenen düşme sayısıdır. Maliyetler önlenen düşme sayısı açısındandeğerlendirilmiştir.Taranan makalelerde Nörolojik hastalıklar içinde belirlenen kriterlere göre 2000yılında yayınlanmış bir makaleye rastlanmaktadır. Sağlık teknolojisi ilaç olarak belirlenmişve fayda değeri QALYs cinsinden ölçülerek relaps başına maliyetler tespit edilmiştir.MedLine taramalarında kardivasküler sistem hastalıklarına yönelik çok fazlamakale olmasına rağmen kriterlerimize uygun 3 makale saptanmıştır. Her 3 makaledeetkililik ölçü birimi QALYs'dir. Maliyet etkililik analizlerinde QALY başına maliyethesaplanmıştır. Örneklemleri yüksek ve randomize klinik çalışmalar maliyet etkililikkonusunda gücü yüksek makalelerdir.Bütün bu bilgilere dayanarak araştırmacılara yol göstermek amacıyla maliyetetkililik analizlerine ait olan Randomize Kontrollü Çalışmalar incelenmiş ve sonuçlarsentezlenmeye çalışılmıştır. Kanıta dayalı uygulamalar için seçilen 10 hastalık grubundakimaliyet etkililik çalışmalarının gücü yüksek olarak tespit edilmiştir. Yapılan taramalardada görüldüğü gibi farklı pek çok hatta çelişkide olan pek çok çalışmaya rastlanmaktadır.Ancak literatürden bilgiler aktarılırken özellikle de iyi klinik uygulamalara kanıt olabilecekçalışmaların saptanabilmesi için sistematik incelemelerin yapılması gerekliliği bu tezdeortaya konmaktadır.
Effectson physician performance on hospital financial performance
Performance is materialization degree of an aim. Performance shows where anorganization or individual reach for their aim. Performance is the total measurement thatincludes both qualitative and quantitative contributions to the organizations which they areconnected to. Therefore, the organization is directly effected by the individualperformance.The main purpose of the hospitals is to serve for people with the highest quality butthe lowest cost. Therefore; in order to reach this aim or in other word to provide thehighest quality with the lowest cost, hospitals should maintain physicians performance andfinancial performance successfully.The purpose of the study is to search for relationship between physicianperformance, and financial performance in the Ministry of Health hospitals. Otherpurposes of the study is to define the issue of performance and performance assessment,and performance assessment in healthcare managements, to explain what the financialperformance is , how it is measured, what the measures of the financial performance are,and to explain the importance of physician performance in the hospitals, how it ismeasured and what the methods used in the assessment of the physician performance are,what the criteria are in the assessment of the physician performance, and to point out howto develop a performance assessment process.In order to reach these purposes, years of 2008 of the Ministry of Health Hospitalsare used in this study. Data Envelopment Analysis (DEA) was used in measuring thephysician and financial performance. The data obtained by measuring the physician andfinancial performance of hospitals were analyzed by the appropriate statistical methods.As a result of this study, it pointed out that the financial indicators affect thefinancial performance. However, there was found no meaningful relationship statisticallybetween physician performance and financial performance.Key Words: Physician Performance, The definition of Performance and PerformanceAssessment, Financial Performance, and Financial Performance Ratios
Sağlık reformlarının eğitim hastanelerinin performansına etkileri
2000'li yılların başlarında Sağlık Bakanlığı ?Sağlıkta Dönüşüm Programı? olarak adlandırılan yeni bir programı uygulamaya koymuştur. Bu program Türk sağlık sisteminin yapı ve işleyişini yeniden düzenlemeyi amaçlamıştır. 2003 yılında Hükümet tarafından uygulamaya konulan Sağlıkta Dönüşüm Programı, Türk sağlık sistemindeki tüm yapısal yetersizliklere ve sorunlara (örneğin genel sağlık sigortası, sağlık hizmetlerine erişim ve hizmet kalitesi) çözüm aramaktadır. Sağlıkta Dönüşüm Programının temel ögeleri şu şekilde sıralanabilir: 1) Planlayıcı ve düzenleyici Sağlık Bakanlığı yapılanması, 2) Tüm Türkiye vatandaşlarını tek bir çatı altında toplayan genel sağlık sigortası sisteminin kurulması, 3) Sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılarak, toplumun hizmetlere daha kolay ulaşabilmesini ve kolay kullanabilmesini sağlama, 4)Sağlık personelinin bilgi ve beceri düzeylerinin geliştirilmesi ve personel motivasyonunun yükseltilmesi, 5) Etkili ve kaliteli bir hizmet sunumu için kalite güvence ve akreditasyon sisteminin kurulması, 6) Sağlık sistemini destekleyecek bilim ve eğitim kurumlarının tesis edilmesi, 7) Akılcı ilaç kullanımı, tıbbi araç ve malzemelerin etkili kullanımının sağlanması, 8) Etkili bir sağlık bilgi sisteminin kurulması yoluyla veriye dayalı karar verme sürecinin oluşturulması.Rekabetin yoğunlaştığı, gelirlerin giderek azaldığı bir dönemde, hastanelerin ekonomik performansının yükseltilmesi yaşamsal öneme sahiptir. Böyle bir ortamda yaşamını devam ettirebilmek için hastane yöneticileri, hızla değişen koşullara uyum sağlamak için yeni stratejiler geliştirmek zorundadırlar.Verimlilik analizleri, sağlık reformlarının sonuçlarını değerlendirmede sıklıkla kullanılan araçlardır. Veri Zarflama Analizi, benzer kurumların, örneğin hastane kümesi veya okul kümesinin verimliliğini ölçmede kullanılan matematiksel programlama teknigidir. Zaman içinde verimlilikteki değişimi ölçmek için Malmquist indeks hesaplanmıştır.Bu çalışma 2003 yılında uygulamaya konulan Sağlıkta Dönüşüm Programının eğitim hastanelerinin verimliliğine olumlu etkide bulunduğunu ortaya koymuştur. 2002-2004 yılları arasında hastanelerde toplam faktör verimliliği yaklaşık % 20 artış göstermiştir. Ayrıca aynı dönemde hastanelerde girdi israfları ve üretilmeyen çıktı miktarlarında da önemli azalışlar sağlanmıştır.
Tokat Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde kademeli dağıtım yöntemi ile maliyet analizi üzerine bir uygulama
Araştırmanın amacı, Tokat Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinin maliyet muhasebesi tekniği olarak kademeli dağıtım yöntemi kullanılarak, klinik işlem maliyet rakamlarına ulaşılabileceğini ortaya koymaktır. Bu yolla, sağlık yöneticilerine finansal planlama, performans denetimi, kalite ve geliştirme çalışmalarında katkı sağlamaktır. Araştırma geçmişe dönük olarak tıbbi, idari, mali ve teknik verilerin incelenmesi ve değerlendirilmesi yoluyla yürütülmüştür. Kademeli dağıtım uygulaması ile entegre klinik, acil kliniği, radyoloji ve diş protez laboratuarı ünitelerinde gerçekleşen faaliyetler çeşitli yönleri ile değerlendirilmiş, ulaşılan maliyet bilgileri SGK SUT verileri ile karşılaştırılarak, birimlerim kar-zarar durumları tespit edilmiştir. Yapılan çalışmada, entegre kliniklerde zarar durumunun ortaya çıktığı, acil kliniği, diş protez laboratuvarı ve radyoloji bölümlerinde ise yapılan işlemlerde kar elde edildiği tespit edilmiştir.
Türkiye'de muayene katılım payı uygulamalarının sağlık hizmeti müracaatlarına ve sağlık harcamalarına etkisinin değerlendirilmesi
Araştırmamızda Türkiye'de muayene katılım payı uygulamalarının sağlık hizmeti sunucularına müracaatlarına ve sağlık harcamalarına etkisinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Türkiye'de 2008-2011 yılları arasında sağlık tesislerine göre farklı oranlarda uygulanan ayakta hekim ve diş hekimi muayene katılım payı uygulamalarının sağlık tesislerine müracaat, sağlık harcamaları, reçete sayıları ve ilaç harcamaları üzerindeki etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın verileri Sosyal Güvenlik Kurumu kaynaklarından elde edilmiştir. Çalışmanın evrenini 2008-2011 yılları arasında Türkiye genelindeki üniversite hastanelerine, Sağlık Bakanlığı hastanelerine, özel hastanelere ve eczanelere yapılan müracaatlar oluşturmaktadır. 2008-2011 yılları arasında toplam hasta müracaatlarında artış olduğu, 2011 yılında artışın en fazla özel sağlık kurumlarında ve üniversite sağlık tesislerinde olduğu, özel sağlık kurumlarında ve 3. basamak devlet sağlık tesislerinde 2010 yılında gerçekleşen artışın, 2009 yılındaki artıştan daha az olduğu, 2010 yılında artışın en az özel 2. basamak sağlık tesislerinde gerçekleştiği görülmektedir.Hasta müracaatlarındaki artışa paralel olarak hasta fatura tutarlarının da arttığı, bu artışın en fazla 3. basamak devlet sağlık kurumlarında ve özel sağlık tesislerinde olduğu görülmektedir. 2008-2011 yılları arasında ayakta müracaat sayılarında artış olduğu, 2010 ve 2011 yıllarındaki artışın 2009 yılına göre daha düşük olduğu görülmektedir.Toplam müracaat sayılarındaki farklılıklar detaylı incelendiğinde 2010 ve 2011 yıllarındaki müracaat sayısının diğer yıllara göre ciddi farklılık gösterdiği, 2010 ve 2011'de hasta müracaatlarının diğer yıllara nazaran daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yıllara göre müracaat fatura tutarlarında farklılıklar detaylı incelendiğinde, tüm müracaatlara ait fatura tutarlarının yıllara göre farklılık gösterdiği, 2009 ve 2011 yıllarında diğer yıllara göre ciddi farklılık olduğu, bu yıllardaki hasta fatura tutarlarının bir önceki yıllarına göre daha yüksek olduğu ve bu yükselişin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir.Yıllara göre müracaatların SGK kapsamına oranı detaylı incelendiğinde, yatarak müracaatların SGK kapsamına oranı hariç diğerleri yıllara göre farklılık göstermektedir. Toplam müracaatların SGK kapsamına oranı açısından değerlendirme yapıldığında oranın 2008-2011 arasında ciddi bir şekilde arttığı fark edilmektedir ve tüm yıllardaki artış farkı istatistiksel olarak anlamlıdır (F=78,019; p=0,000).Reçete sayılarının 2008-2011 yılları arasında arttığı görülmektedir. Reçete sayılarındaki artış tutarlara da yansımış ancak 2010 yılı reçete tutarları düşüş göstermiştir. 100 ayakta müracaat başına düşen ayakta reçete sayılarının yıllar itibariyle azaldığı görülmektedir. Artan ve yaşlanan bir nüfusa sahip olan ülkemizin sağlık harcamalarının gün geçtikçe artacağı gerçeği kaçınılmazdır. GSS ile tüm vatandaşların sigorta kapsamına alınması, sağlık harcamalarını artıracağı yönünde bir başka faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde 2008-2011 yılları arasında yapılan düzenlemeler ile sağlık harcamaları kontrol altına alınmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarından da görüldüğü gibi 2008-2011 yılları arasındaki katılım payı uygulamaları yetersiz kalmaktadır. Etkili bir katılım payı uygulaması için; özellikle fakir kesim tarafından gerekli olan sağlık hizmetlerinin kullanımı engellenmemesi hususu dikkate alınmak suretiyle, Ülkemizdeki sağlık hizmeti kullanımı ve talebin incelenmesi, sağlık hizmeti kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesi, sağlık hizmeti talep edenler ile sağlık hizmeti sunanların davranış modellemelerinin belirlenmesi ve elde edilen veriler ışığında katılım payı uygulamalarının yeniden belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca, talep odaklı stratejilerin yanında, arzı yönetmeye yönelik yeni bir takım politikaların da düzenlemeler içine alınması ve mevcut arz odaklı politikaların etkinliğinin değerlendirilerek gerekli revizyonların yapılması gerekmektedir.
Türkiye'de MR ve BT görüntüleme işlemlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna ekonomik yükünün değerlendirilmesi
Türkiye'de Manyetik Rezonans (MR) ve Bilgisayarlı Tomografi (BT) görüntüleme işlemlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna ekonomik yükünün değerlendirilmesi bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmada Türkiye'de 2008-2011 yılları arasında sağlık tesislerine göre gerçekleştirilen MR ve BT görüntüleme işlem sayılarının ve işlem tutarlarının incelenmesi ve toplam müracaat sayıları içerisindeki paylarının değerlendirilmesi hedeflenmiş, 2010 yılındaki MR ve BT görüntüleme fiyat artışının işlem sayısı ve tutarına etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. 2008-2011 yılları arasında MR ve BT işlemleri için yapılan harcamaların sağlık tesisi faturaları içindeki oranı 2008 yılında % 3,54 iken, 2009 yılında %3,77'ye yükseldiği 2010 yılında %3,75 ve 2011 yılında %3,59'luk oran ile 2009 yılına göre azaldığı görülmektedir. Özel sağlık tesislerinde ise bu durumun tam tersine her yıl artış görülmektedir. 2008'den 2011'e Türkiye genelinde çekilen MR sayısında çok ciddi bir artış olmuş, 2011 yılında yaklaşık 2 kat artmıştır. MR türleri içinde bakıldığında 2008-2011 yılları arasında en büyük payı %25-30 oranlarında ?MR, vertebra, lomber? almaktadır. 2. sırayı %20 civarlarında aldığı pay ile ?MR, beyin?, 3. sırayı ise %17-20 oranlarında ?MR, Eklem tek? almıştır.BT sayıları toplamına bakıldığında 2008 yılından 2011 yılına gelene kadar %50'ye yakın bir artış olduğu dikkat çekmektedir. BT türleri arasında en büyük payı tüm yıllarda yaklaşık %30-33 oranında aldığı pay ile beyin tomografisi, 2. sırayı %14-16 oranlarında toraks tomografisi ve 3. sırayı ise %11-12 oranları ile üst abdomen tomografisinin aldığı görülmektedir. 2008 yılında MR ve BT işlem sayıları arasındaki %41'lik farkın yıllar içerisinde hızla azalarak 2011 yılında %3'lere düşmesi önemli bir diğer bulgudur. Özel sağlık tesislerinde toplam hasta müracaatları içinde MR işlem sayısının en fazla olduğu il Çankırı, Burdur ve Erzurum'dur. Sağlık Bakanlığı 2. Basamak sağlık kurumlarında ise diğerlerine nazaran çok yüksek olmamakla birlikte Kilis, Yalova ve Düzce illerinde toplam hasta müracaatları içinde MR işlem sayısının fazla olduğu görülmektedir. Sağlık Bakanlığı 3. Basamak sağlık kurumlarında Ordu ili öne çıkmaktadır. Son olarak üniversite sağlık kurumlarına baktığımızda Kütahya, Adana ve Balıkesir illerinde toplam hasta müracaatları içinde MR işlem sayısının fazla olduğu görülmektedir. Sağlık tesis türüne göre hasta müracaatları içerisinde gerçekleştirilen MR işlemlerinin payının farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için Tek Yönlü Varyans Analizi yapılmış, oranlar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır (F= 16,681; p=0,000). Özel sağlık tesislerinde toplam hasta müracaatları içinde BT işlem sayısının en fazla olduğu il Ağrı ve Muş'tur. Sağlık Bakanlığı 2. Basamak sağlık kurumlarında ise Hakkari'de toplam hasta müracaatları içinde BT işlem sayısının fazla olduğu görülmektedir. Sağlık Bakanlığı 3. Basamak sağlık kurumlarında Ordu öne çıkmaktadır. Son olarak üniversite sağlık kurumlarına baktığımızda Sivas ve Adana'da toplam hasta müracaatları içinde BT işlem sayısının fazla olduğu görülmektedir.Sağlık tesis türüne göre hasta müracaatları içerisinde gerçekleştirilen BT işlemlerinin payının farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için Tek Yönlü Varyans Analizi yapılmış, oranlar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır (F= 13,557; p=0,000). Sağlık tesisi türünün hasta müracaatları içerisinde gerçekleştirilen BT işlemlerinin payını nasıl etkilediğini belirlemek için ikili karşılaştırmalar Tamhane's T2 testi ile yapılmış ve 2. basamak devlet sağlık kurumlarına müracaatlarda BT işlem payı diğerlerime nazaran daha düşüktür ve aradaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır. Yapılan Pearson Korelâsyon Analizde de Genel Sağlık Sigortası (GSS) kapsamı ile MR İşlem sayısı arasındaki ilişkinin pozitif yönde ve güçlü olduğu sonucuna ulaşılmıştır (r= 0,988, p=0,000).Fiyatlarda yapılan azalma işlem sayısının artmasına neden olmuştur. Ancak yapılan bağımlı örneklem t-testi sonucuna göre bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir (t=-1,567; p=0,122). Ülkemizdeki kıt kaynakların en etkin şekilde dağıtılabilmesi için sağlığa ilişkin verilerin öncelikle bilgiye dönüştürülmesi gereklidir. Elimizdeki veriler işlendiği zaman mevcut yapıyı görebilecek ve böylelikle ileriye dönük kanıta dayalı politikalar ve planlamalar yapma imkânına kavuşabileceğiz. Dolayısıyla yaptığımız çalışmada görüntüleme yöntemlerine ait verilerin yıllara göre özellikle Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) değişikliklerine göre ivmelerinin incelenmesi bundan sonra SGK'nın yapacağı politikalarda önemli bir veri kaynağı oluşturacağını düşünmekteyiz.
Manyetik görüntüleme ve Bilgisayarlı tomografi maliyetleri ve SUT fiyatları ile karşılaştırılması: Bir eğitim araştırma hastanesinde uygulama
2003 Yılından bu yana Sağlıkta Dönüşüm Programının en önemli sorun alanlarından biri, kaynak tahsisidir. Sağlıkta Dönüşüm Programı Türkiye sağlık sisteminin organizasyonyapısını ve işleyişini geliştirmeye odaklaşmıştır. Diğer ülkelerdeki reform çalışmalarında olduğu gibi, Sağlıkta Dönüşüm Programı da, sağlık kurumları yöneticilerini maliyet analizlerine dayalı olarak daha etkili ve verimli kaynak tahsis kararları almaya yönlendirmektedir. Bununla birlikte MR ve BT hizmetlerinin maliyetleri konusunda çok fazla veri bulunmamaktadır.Bu araştırmanın temel amacı, eğitim araştırma hastanesinde sunulan MR ve BT hizmetlerinin fiili maliyetlerini belirlemek ve bunları SGK tarafından yayınlanan SUT fiyatları ile karşılaştırmaktır. Araştırma bir eğitim araştırma hastanesinde gerçekleştirilmiştir. Veriler hastanenin muhasebe kayıtlarından, faaliyet istatistiklerine kadar uzanan farklı veri tabanlarından toplanmıştır. Birim maliyetleri belirlemek için kademeli dağıtım yöntemi kullanılmıştır.Araştırma MR ve BT maliyetlerinin (sırasıyla (119,7 and 84,8 TL) SUT fiyatlarından oldukça yüksek olduğunu ortaya koymuştur
Hasta ve refakatcı tatmini: Bir eğitim araştırma hastanesinde uygulama
Türkiye'de Sağlık Bakanlığı eğitim ve saha araştırmaları yoluyla hizmet kalitesini ve verimliliği artırmaya çalışmaktadır. Hasta tatmini hastanelerde sunulan hizmetin en önemli kalite göstergesidir. Hastanelerde hasta tatminini ölçümü, hasta tatmininin hastane performansının temel belirleyecisi olmasından dolayı büyük önem taşımaktadır.Bu çalışmanın temel amacı, bir eğitilm araştırma hastanesine yatırılan hasta ve refakatcılarının tatmin düzeylerinin belirlenmesi ve karşılaştırılmasıdır. Altı aylık dönem içinde hastaneye yatırılan hasta ve yakınlarına, taburcu sırasında anket uygulanmıştır. Faktör ve yol analizi yöntemleriyle hasta tatmininin boyutları ve bu boyutlar arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Tek yönlü varyans analizi ve T testi ile de, iki grup ortalaması arasındaki farklılıkların istatistiksel açıdan anlamlı olup olmadığı araştırılmıştır.Bu araştırma, hasta ve refakatcıların yaptıkları değerlendirmeler arasında önemli farklılıklar bulunmadğını ortaya koymuştur. Araştırmayla hasta mamnuniyeti ile hastaneyi tekrar kullanma eğilimi arasındaki ilişkiler belirlenmiştir.
KOAH'lı hastalarda atak nedeni ile hastane yatışlarının maliyet analizi: Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi örneği
Kronik Obstrüktif Akciğer hastalığı (KOAH) tüm dünyada kişiler ve toplumların ekonomik yükünün önemli bir parçasını oluşturan önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. KOAH önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olmasına rağmen tekrarlayan semptomlar ve akut alevlenmelerle karakterizedir. 2010 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde KOAH maliyeti 50 milyar dolar olarak tahmin edilmiştir. Maliyet hastalığın şiddeti ile artmaktadır ve hastane yatışı maliyetin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. KOAH'ın Türkiye'deki mortalite ve morbiditesinin ekonomik maliyeti henüz iyi bilinmemektedir. Literatürde Ülkemizde KOAH'lı hastaların hastane yatışının ekonomik yükünü yansıtan birkaç bölgesel çalışma vardır. Bu çalışmada, KOAH akut ataklı hastaların yaklaşık hastane yatış maliyetini ortaya koymayı amaçladık. Ayrıca, hastane yatış maliyetini etkileyen faktörleri de ortaya koymayı hedefledik. Bu amaçla 1 Ocak 2011-31 Aralık 2013 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'ne yatırılan KOAH atak'lı hastalar (n:90) retrospektif olarak çalışmaya dahil edildi. Bütün hastaların yaş, cins, hastanede yatış süresi gibi demografik özellikler kaydedildi. Ayrıca hastaların grip aşısı öyküsü, aldıkları antibiyotik tedavileri, mekanik ventilasyon uygulaması ve yoğun bakımda kalışları kaydedildi.
Bir vakıf üniversitesi hastanesi örneğinde minör yanık travmasının ayaktan tedavi hizmetleri ve maliyet analizi
Yanıklar, teknolojik ilerlemelerle birlikte insanoğlu için önemli bir ölüm nedeni olmaya devam etmiştir. İnsanlık tarihi boyunca yaşanan yanık ve yangın deneyimlerinin önemli bir kısmı basit tedbirlerle önlenebilecek olaylardan kaynaklanmıştır. Yanık bakımı ve tedavisi pahalı bir süreçtir. Günümüzde yanık tedavi maliyeti ile ilgili yapılan çalışmaların sayısı sınırlıdır.Minör yanıklar tedavisi ayaktan yapılan yanıklardır. Bununla birlikte, neden oldukları ağrı ve işlev kayıpları ile kişisel yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyecek sonuçlar doğurabilirler. Modern yaklaşımda, sadece ağır yanık hastalarının değil minor yanıklı hastaların da özgün tedavilerinin uzmanlaşmış sağlık ekipleri tarafından kaliteli bir şekilde yürütülmesi öngörülmektedir. Dolayısıyla minor yanıkların da maliyet-etkin bir şekilde tedavisi gündeme gelmiştir. Bu çalışmanın amacı bir vakıf üniversitesi hastanesinde yanık tedavi ünitesinde ayaktan tedavisi yapılan minor yanık olgularının tedavi maliyetini ortaya koyarak, yanık travmasında etkili olan faktörlerin maliyetle ilişkilerini incelemek ve maliyeti arttıran nedenleri, bu nedenlerden yola çıkarak kaliteli hizmet ve maliyet ilişkisini irdelemektir. Bu amaçla Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Yanık Tedavi Ünitesi Ayaktan Bakım ünitesine başvuran hastalardan 1 Ocak 2014-30 Haziran 2014 tarihleri arasında hastanemize başvuru yapan toplam 240 hasta incelenmiştir. Hastaların yaşı, cinsiyeti, yanma nedenleri, yanık vücut yüzey alanları, yanık derinlikleri, yapılan işlem sayısı, pansumanda kullanılan ilaç-malzemeler ve son pansumana kadar yapılan işlem tutarları, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen fiyatlar, hastane tarafından belirlenen fiyatlar ve Türk Tabipler Birliği kılavuzluğunda belirlenen fiyatlar temel alınarak taranmış ve hesaplanmıştır. Çalışmamızın bulgularına göre, hastanemizde ayaktan yanık tedavi hizmetinde dünyaca kabul edilen minör yanık kriterlerine uyulduğu ve bu nedenle hastanın yaşı, cinsiyeti, yanık nedeni ve toplam yanık alanının ayaktan tedavi maliyetini etkilemediği sonucuna varılmıştır. Ayaktan tedavi maliyetini etkileyen faktörlerin yanık derinliği, yapılan işlem sayısı ve işlem cinsi olduğu belirlenmiştir.
Ankara'da özel bir psikiyatri hastanesinde ortalama yatış sürelerinin değerlendirilmesi
Psikiyatri hastalarına sunulan tedavinin daha sağlıklı koşullarda planlanması ve ülkemizin sağlık politikalarının biçimlendirilmesi için psikiyatri kliniklerinin yatak kapasitelerinin ve yıllık hasta yatışının bilinmesi önemlidir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de örnek bir psikiyatri hastanesi olan Boylam Psikiyatri Hastanesi'nde en sık görülen hastalıklara sahip hastaların ortalama yatış sürelerini belirlemektir. Çalışmanın evrenini 2009-2014 yılları arasında Boylam Psikiyatri Hastanesi'nde yatarak tedavi gören tüm hastalar oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi ise aynı tarihler arasında en sık yatışı yapılan psikiyatri hastalıkları tanısı almış 526 hasta olarak belirlenmiştir. Çalışmada, 5 yıllık (2009-2014) bir dönem boyunca yatılı hasta olarak psikiyatri hastanesine giriş yapan ve taburcu olan hastaların kayıtlarına geriye dönük (retrospektif) analiz uygulanmıştır. Çalışmada hastanede birinci yatış süresi ortalama 21,85 ±19,20 gün olarak bulunmuştur. En yüksek yatış süreleri ortalamaları 36-55 yaş grubunda gerçekleşmiştir. Kadınların tüm ortalama yatış süreleri daha uzundur ancak yapılan analizde sadece ikinci yatış süresi ortalamaları arasındaki farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. SGK kapsamında olan hastaların tüm ortalama yatış süreleri SGK kapsamında olmayanlara göre daha yüksektir. Yatış sayısı daha fazla olan hastaların toplam yatış süresi ortalamaları da daha fazladır. Şizofreni hastalarında birinci yatış süresi ortalama 36 olarak saptanmış olup bu sayı diğer hastalıklara oranla en yüksek oran olarak çıkmıştır. Depresyon, mani, OKB, uyuşturucu ve uyarıcı kullanımı tedavisi ve anksiyete bozukluğu tedavisinde görülen ortalama yatış süreleri birbirlerine çok yakın olup, genelde 21-25 hasta yatış günü olarak belirlenmiştir. En kısa yatış süresi olarak ise opiyat (eroin) kullanımı gözlemlenmiş, bu hastalığın ortalama yatış süresi ise 15,26 gün olarak saptanmıştır. Bununla birlikte hastalıklar arasındaki yatış süresi farklılıkları istatistiksel olarak da anlamlı bulunmuştur. Bu çalışmada, özel bir psikiyatri hastanesinin yataklı servis hizmetlerinin sonuçları ortaya konularak, hem hastanemizin gelecek yıllarının verimli olmasını sağlayacak bir altyapı planlamasının ilk adımları atılmış, hem de ülke genelinde yürütülen ruh sağlığı hizmetlerinin iyileştirilmesi çabalarına küçük de olsa bir katkı sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: psikiyatri hastanesi, ortalama yatıĢ süresi, psikiyatrik hastalıklar,Ankara.
Ankara'da bulunan hastanelerin yüksek teknolojili tıbbi cihaz alım sürecinin değerlendirilmesi
Hastaneler, hizmet endüstrileri içinde yer alsa da çok gelişmiş teknolojik ekipmanların kullanıldığı kurumlar haline gelmişlerdir. Tıbbi cihazlar ve ekipmanlar kaliteli ve verimli sağlık hizmeti sunumunun vazgeçilmez unsuru haline gelmiştir. Tıbbi cihazlar, sağlık kurumları açısından en önemli maliyet unsurlarından birini oluşturmaktadır. Tıbbi cihaz satın alma kararları, aslında yatırım kararı olarak görülmelidir. Bu nedenle cihaz seçiminde yöneticilerin daha dikkatli davranmaları beklenmektedir. Bu tezin temel amacı, hastanelerde tıbbi cihaz seçiminde satın alma personelinin dikkat ettikleri hususların incelenmesidir. Araştırma evrenini Ankara ilinde bulunan 20 hastanenin satın alma biriminde çalışan personeli oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmış olup, verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve ki kare testi kullanılmıştır. Araştırmada fiyat, kalite, kurulum kolaylığı, bilgi sistemine entegrasyon, marka, teknik servis ağı, ilave alan ihtiyacı, kaliteli hizmet sunumunu kolaylaştırma gibi faktörlerin satın alma kararlarında dikkate alındığı saptanmıştır.