Opiyat kullanım bozukluğu olan hastalarda üstbilişlerin duygudurum, dürtüsellik ve aşerme ile ilişkisi

Amaç: Opiyat kullanım bozukluğu olan hastalar ile sağlıklı gönüllüleri üstbilişler, dürtüsellik ve duygudurum açısından karşılaştırmayı, madde kullanıcılarında bunların aşerme ile ilişkisini saptamayı ve elde edilen verilerin koruma ve tedavi hizmetleri için klinik pratiğimizde uygulanmasını amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırma Akdeniz Üniversitesi Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde (AMBAUM) yürütülmüş olup, tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışmadır. Araştırmaya yatarak tedavi gören ve DSM-5 tanı kriterlerine göre opiyat kullanım bozukluğu tanısı alan 18-40 yaş arası 100 hasta dahil edildi. Kontrol grubu olarak da hasta grubuyla yaş, cinsiyet ve eğitim durumu açısından benzer özelliklere sahip, madde kullanım öyküsü olmayan 100 sağlıklı gönüllü alındı. Tüm katılımcılara yüz yüze soru cevap şeklinde araştırmacılar tarafından geliştirilmiş araştırmanın amacına uygun yarı yapılandırılmış Sosyodemografik Veri Formu ile birlikte, Structured Clinical Interview for DSM Disorders (SCID-I), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11), Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) uygulandı. Ek olarak hastalara Madde Aşerme Ölçeği (MAÖ) verildi. Veriler SPSS 22 (SPSS/IBM, Chicago, IL, USA) kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Opiyat kullanım bozukluğu olan örneklemimiz ile sağlıklı gönüllüler; üstbilişler, duygudurum ve dürtüsellik açısından karşılaştırıldığında hasta grubunda bu alanların hepsinde kontrol grubuna göre önemli farklılıklar bulundu. Opiyat kullanıcılarının daha dürtüsel, üstbilişsel çarpıtmaları daha fazla ve daha yoğun olumsuz duygulanım gösterdikleri saptandı. Hastaların bu özellikleri incelendiğinde ise dürtüselliğin tüm alanlarının, Bilişsel Güven ve Düşünceleri Kontrol Etme İhtiyacı ile pozitif yönde ilişkili olduğu ancak Bilişsel Farkındalık ile bu ilişkinin negatif yönde olduğu görüldü. Üstbilişlerin yine bu ölçütleri ve hastaların anksiyete düzeyleri arasında benzer ilişki paternleri sergilediği saptandı. Madde aşermesinin ise olumsuz duygulanım ve dürtüsellik ile doğrudan pozitif yönde ilişkili olduğu, üstbilişlerin de yine olumsuz duygulanım ve dürtüsellik aracılığı ile madde aşermesini yordadığı görüldü. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları opiyat kullanım bozukluğu tedavisinde, üstbilişlerin önemli bir etken olduğuna ve aynı zamanda bu hasta grubunda dürtüsellik, olumsuz emosyonlar ve aşerme ile de göz ardı edilemeyecek bağlantılara sahip olduğuna işaret etmektedir. . Yalnızca bilişsel değil üstbilişsel alanları da kapsayan çok yönlü tedavi yaklaşımlarının bu hasta popülasyonunun rehabilitasyon süreçlerinde dikkate alınması gerekmektedir. Üstbilişlerin opiyat bağımlılığında diğer bilişsel, emosyonel ve davranışsal alanlardaki rolünün ortaya konulabilmesi için daha geniş kapsamlı prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır Anahtar Kelimeler: Opiyat Kullanım Bozukluğu, Üstbilişler, Dürtüsellik, Depresyon, Anksiyete, Aşerme