An ant colony optimization approach for the proportionate multiprocessor open shop

Atölye çizelgeleme problemleri imalat ve hizmet sektörlerinin her birinde son derece geniş uygulama alanlarına sahiptir. Esnek açık atölye tipi çizelgeleme yaygın görülen atölye ortamları arasındadır. Birden fazla işlem istasyonu içeren bu atölye tipinde bu istasyonlardan en az biri aynı işlemi yapan paralel tezgahlara sahiptir. Bu işlem istasyonlarında tamamlanması gereken n tane iş bulunur ve işlerin istasyonları ziyaret etmede uymaları gereken bir rota kısıtı yoktur. Bu atölye tipi özellikle tıbbi teşhis test süreçlerinde, onarım ve bakım hizmetlerinde, denetim ve kalite kontrol işlemleri ve elektronik üretim süreçlerinde yaygın olarak bulunmaktadır. Ancak, bu atölye tipini çizelgeleme problemi literatürde çok az ilgi görmüştür. Son yıllarda araştırmaların sayısında artış görülmekle beraber, alan önemli ölçüde geliştirilmeye muhtaçtır. Bu tez çalışmasında, orantılı esnek açık atölye tipi ele alınmıştır. Burada orantılı ifadesi işlem istasyonlarının işlem sürelerinin her istasyon için sabit ve işten bağımsız olmasını ifade eder. Bu atölye tipini çizelgeleme problemi için bir karınca kolonisi algoritması önerilmiştir. Önerilen algoritma probleme uygun yeni ve çok etkili bir çözüm gösterimini temel alır. Algoritma ayrıca rassal arama ve yerel tarama (yerel aramaya benzer) rutinleri içerir. Geçmiş arama tecrübesinin ve probleme özel bilginin algoritmada kuvvetli ve etkin kullanımı özelleştirilmiş feremon iz bilgisi ve sezgisel bilgi yoluyla sağlanmıştır. Önerilen algoritma literatürden alınan 100 problemli bir problem seti kullanılarak test edilmiştir. Yapılan karşılaştırmalar önerilen algoritmanın bu problem tipi için literatürdeki en iyi algoritma olan dağınık arama ve yeniden yol bağlama (scatter search with path relinking) algoritmasından hem çözüm kalitesi bakımından hem de süre bakımından daha iyi olduğunu göstermiştir. Algoritmanın büyük boyutlu problemlerdeki başarısı ve bu çözüm kalitesine daha kısa sürede ulaşması bilhassa önemlidir.