Oreochromis niloticus'da karaciğer ve böbrek dokularında fenthionun nac ve bso modülatörlüğünde glutatyon metabolizmasına oksidatif etkileri

Bu çalışmada organofosforlu insektisid ve avisid fenthionun Oreochromis niloticus'da karaciğer ve böbrek dokularında hücresel redoks durumuna etkilerinin ve bu süreçte GSH'ın rolünün aydınlatılması amaçlanmıştır. Bu amaçla GSH modülatörleri olan bütiyonin sülfoksimin (BSO) ve Nasetilsisteinin (NAC) intraperitonal uygulamalarında 24, 48 ve 96 saatlik etkilerde tGSH, GSH, GSSG ve MDA miktarları, GSH/GSSG oranı ile GPx, GR, GST ve ?-GT enzim aktiviteleri spektrofotometrik yöntemlerle incelenmiştir. 24, 48 ve 96 saat depurasyon uygulaması ile fenthion toksisitesindeki değişimler de incelenmiştir. Etki sürecinde fenthion karaciğer dokusunda süreye bağımlı olarak tGSH ve GSSG miktarlarının azalmasına neden olurken GST aktivitesinin artmasına ve GPx aktivitesinin azalmasına yol açmıştır. BSO uygulaması tGSH, GSH ve GSSG miktarlarının azalmasına ve GSH/GSSG oranının ve GST ve ?-GT enzim aktivitelerinin artmasına neden olmuştur. Karaciğer dokusunda fenthion etkisiyle lipid peroksidasyonunda değişim saptanmazken, NAC uygulaması lipid peroksidasyonunu azaltmıştır. Böbrek dokusunda etki sürecinde fenthion tGSH ve GSH miktarlarının ve GST aktivitesinin düşmesine neden olmuştur. BSO uygulaması karaciğer dokusunun aksine böbrek dokusunda tGSH ve GSH miktarlarının ve GST aktivitesinin yükselmesine yol açmıştır. NAC uygulaması böbrekte fenthionun GST azaltıcı etkisini baskılamıştır. Fenthion başlangıçta lipid peroksidasyonunun artmasına neden olurken NAC bu etkiyi baskılamış, BSO ise etkinin artmasına neden olmuştur. Depurasyon sürecinde karaciğer ve böbrek dokularında etki sürecinde meydana gelen tGSH ve GSH azalmaları devam etmiş ve lipid peroksidasyonunda artışlar meydana gelmiştir. GST ve GPx enzim aktiviteleri ile tGSH ve GSH miktarları fenthion etkisinde indikatör parametreler olarak belirlenmiştir. BSO uygulaması ile fenthionun ve faz-I metabolitlerinin detoksifikasyonunda karaciğerde GST aracılıklı GSH konjugasyonunun önemli olduğu ilk kez bu çalışmayla ortaya konmuştur. Kısa sürede toksisiteden korunmaya yardımcı olan NAC uzun sürede toksik etkilerin artışına neden olmaktadır. 96 saatlik depurasyon uygulaması fenthionun toksik etkilerinin giderilmesinde yeterli olmamıştır. Anahtar Kelimeler: Fenthion, N-asetilsistein, Bütiyonin sülfoksimin, Glutatyon, Doku