Organ nakli etkileri anketi'nin böbrek nakli alıcılarında türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliği

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Organ Nakli Etkileri Anketi (ONEA)'ni Türkçeye uyarlayarak, geçerlik ve güvenirliğini test etmektir. Yöntem: Metodolojik olarak planlanan bu çalışmanın örneklemini, Kasım 2019–Şubat 2020 tarihleri arasında çalışmaya katılmaya kabul eden 418 böbrek nakli uygulanmış birey oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında; Birey Tanılama Formu, ONEA ve Yaşam Kalitesi Ölçeği SF-36 kullanılmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde SPSS for Windows 23 ve AMOS 21 programları kullanılmıştır. Geçerlik analizlerinde; dil geçerliği, kapsam geçerliği, ölçüt bağıntılı geçerlik ve yapı geçerliği analizleri kullanılmıştır. Güvenirlik analizlerinde; test tekrar test, iç tutarlılık ve madde analizleri yapılmıştır. Bulgular: Ölçeğin dil geçerliğinde DSÖ tarafından önerilen ölçeklerin adaptasyon ve çeviri sürecine dair prosedür uygulanmıştır. Kapsam geçerliği için 18 uzmandan görüş alınmış ve uzmanların ölçek maddeleri ile ilgili olarak görüş birliğinde oldukları saptanmıştır. Yapılan AFA sonucunda faktör yük değerinin 0.456 ile 0.932 arasında değişen beş faktörlü yapı tespit edilmiştir. Ayrıca DFA sonucu 0.334 ile 0.958 arasında faktör yük değerleri ve RMSEA 0.067; AGFI 0.852; CFI 0.917; GFI: 0.883, χ2: 2.878 olan uyum iyiliği indeksleri tespit edilmiştir. Alt boyut cronbach's alpha katsayıları; nakil hakkında endişe 0.777, donöre karşı suçluluk 0.830, açıklama 0.924, ilaç uyumu 0.825 ve sorumluluk 0.760 olarak belirlenmiştir. Test tekrar test analizi sonucunda 0.679 ile 0.919 arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon değerleri tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışma sonucunda ONEA'nın beş faktörlü yapısı doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmıştır. ONEA'nın böbrek nakli alıcılarında geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Organ Nakli, Böbrek Nakli, Organ Nakli Etkileri Anketi, Geçerlik, Güvenirlik