Orman depolarındaki tomruklarda üretimden kaynaklanan fiziksel zararların belirlenmesi

Odun hammaddesi üretimi sırasında kesme-devirme, dal ve tepe alımı, bölümlere ayırma (tomruklama), kabuk soyma, bölmeden çıkarma, yükleme ve taşıma aşamalarında uygun tekniklerin kullanılmamasına bağlı olarak üretim zararları oluşmakta ve ürünlerde kalite ve değer kayıpları yaşanmaktadır. Bu çalışmada; dağlık arazi yapısına sahip olan Artvin bölgesinde gerçekleştirilen odun hammaddesi üretimi faaliyetlerinin taşınan tomruklar üzerinde oluşturduğu fiziksel zararlar tespit edilmiştir. Bu amaçla 3 ayrı orman deposunda toplam 400 tomruk istiflenmeden önce ölçülmüştür. Ölçümler sonucunda, tomruklar üzerinde en yüksek zarar derinliği ve zarar uzunluğu belirlenmiş, ayrıca tomruklar üzerinde genel olarak zarar derecesi tespit edilmiştir. Tomruklarda oluşan fiziksel zararlar, ağaç türüne, tomruk çapına ve boyuna, ibreli ve geniş yapraklı olmasına göre irdelenmiştir. Yapılan ölçüm ve gözlemlerde tomruklarda sırasıyla uç zararı, çatlak, yarık, ezilme ve kırık gibi fiziksel zararlar belirlenmiştir. Tomrukların %50?sinde hiçbir zarar görülmemiştir. Ayrıca tomruklarda ortalama zarar uzunluğu 19.90 cm, ortalama zarar derinliği 16.75 mm ve ortalama zarar derecesi 0.62 olarak tespit edilmiştir. Tomruklar genel olarak değerlendirildiğinde %59?u zarar görmemiş, % 24?ü az zarar, %13?ü orta ve %4?ü ağır zarar görmüş sınıfta yer aldığı tespit edilmiştir. Çalışma sonunda ormanları dağlık bölgelerde yer alan, arazi eğiminin yüksek olduğu, kayalık ve sarp araziye sahip Artvin yöresinde odun hammaddesi üretim çalışmaları sonucunda depoya kadar getirilen ürünlerde, yüksek derecede kabul edilmeyecek seviyede fiziksel zararlar olduğu sonucuna varılmıştır. Artvin yöresinde tomruklar üzerinde odun hammaddesi üretim aşamalarından kaynaklanan fiziksel zararların belirlendiği bu çalışma diğer bölgelerde de yaygınlaştırılarak, bölgesel farklılıkların ve mekanizasyon kullanım oranının fiziksel zararlar üzerindeki etkisi araştırılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Odun Üretimi, Üretim Zararları, Orman Satış Depoları, Odun Esaslı Ürün Kalitesi, Artvin Orman Bölge Müdürlüğü