Orta-ağır ve ağır tek-çift çekirdeklerde ikinci-mertebe şekil faz geçişlerinin kollektif model ile incelenmesi

Atomik çekirdeklerde nükleon sayısının değişimine bağlı olarak çekirdeklerin taban durumlarında gözlenen faz geçişleri, nükleer yapı fiziğin en önemli konularından biridir. Faz geçişlerinin incelenmesinde kullanılan en başarılı modellerden birisi Kollektif Modeldir. Bu tez çalışmasında kritik nokta civarında yapı sergileyen tek-çift çekirdeklerin özellikleri incelenmiştir. Tek-çift çekirdekler, tek bir nükleonun çift sayıda nükleon içeren kor'a çiftleniminden elde edilebildiği için, ilk önce çift-çift çekirdekler incelenmiştir. İkinci-mertebe faz geçişinin olduğu E(5) kritik noktanın özellikleri belirlenmiştir. Tek-çift çekirdekler için E(5/4) ve E(5/12) dinamik simetri limitleri, çift kor'a sırasıyla j=3/2 ve j=1/2, 3/2, 5/2 tek parçacık yörüngelerinde hareket eden tek nükleon çiftlendirilerek elde edilmiştir. Bu kritik noktalarda sistemin enerji özdeğer, özfonksiyonları analitik olarak bulunmuştur. Kritik nokta civarında yapı sergileyen çekirdeklerin deneysel verilerini elde etmek için kullanılan potansiyelin serbest parametreye bağlı olması gerekir. Bu amaçla Coulomb, Kratzer ve Davidson potansiyelleri Bohr Hamiltoniyeninde kullanılmıştır. Ayrıca her bir potansiyel için kor ile tek nükleonun etkileşimin iki farklı formu ele alınmıştır. Kullanılan potansiyeller için enerji özdeğer ve özfonksiyonları analitik formda elde edilmiştir. Sonuçlar, belirlenen sisteme uygun çekirdeklerin uyarılma enerji spektrumu ve uyarılmış durumlar arası elektrik kuadrupol geçiş oranlarını tahmin etmek için kullanılmıştır.