Orta ve Doğu Karadeniz'deki çaça balığı (Sprattus sprattus (L. 1758)) stoklarının değerlendirilmesi

Bu araştırmada, Orta ve Doğu Karadeniz'deki çaça balığı (Sprattus sprattus (L. 1758)) stokları akustik yöntem ile izlenmiş ve bilimsel olarak kabul görmüş güncel stok değerlendirme modelleri XSA ve SAM ile stokun durumu özetlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre von Bertalanffy büyüme parametreleri 2016-2022 yılları ortalaması L∞=13,40 cm, k=0,43, t0 = -1,370 olarak bulunmuştur. İlk üreme boyu dişiler için 5,99 cm, erkek bireyleri için ise 5,74 cm olarak tahmin edilmiştir. Örneklenen balıkların içerisinde 5,74 cm'den küçük balıkların oranı %0,65 olarak belirlenmiştir. Akustik yöntemle elde edilen veriler incelendiğinde ortalama balık boyları 2016, 2017, 2018, 2019, 2021 ve 2022 yılları için sırasıyla 7,1±1,95 cm, 7,6 ±2,22 cm, 5,8±1,41 cm, 6,9±1,31 cm, 7,2±1,82 cm ve 6,9±1,63 cm olarak belirlenmiştir. Çaça balığı stoklarının 1 mil2 deki biyokütleleri yıllara göre sırasıyla 1,24 ton/nm2, 2,03 ton/nm2, 3,28 ton/nm2, 14,11 ton/nm2, 1,4 ton/nm2 ve 0,76 ton/nm2 olarak tahmin edilmiştir. Modellerin çıktıları incelendiğinde 2022 yılında XSA ve SAM'a göre sırası ile yumurtlayan stok (SSB) 100 994 ile 80 615 ton, stoka katılım 81 761 452 ile 56 543 214 adet ve avcılık baskısı Fbar 0,42 ile 0,8 yıl-1 olarak hesaplanmış, XSA'e göre stoktan yararlanma referans seviyesinde, SAM'a göre ise stokların kullanımı referans seviyesinin (Ebar) üzerine çıkmıştır. 2016-2022 yılları süresince avcılığa bağlı olarak SSB'de ve avlarda dalgalı düşüşler yaşanmış, çaça balığının yaşam periyodu boyunca her 5 yılda bir döngüsel salınım yaptığı görülmüştür. Bu durum ekolojik parametreler ve balıkçılık faaliyetleri kapsamında stokun kendini yenileme periyodu olarak değerlendirilebilir. Ancak, son yıllardaki stok durumu ve avlanma dikkate alındığında, stoktan yararlanma oranı referans seviyesinin altında tutulmalıdır.