Ortaçağ seyahatnamelerinde Güney Kafkasya

Ortaçağ'da, hareketli ve yoğun siyasi rekabetlerin yaşandığı coğrafyalardan biriside Güney Kafkasya'dır. Eski çağlardan beri rekabetin eksik olmadığı bu coğrafya, içerisinde bulundurduğu birçok zenginlik ile egemen devletlerin rekabet alanlarından birisi olmuştur. Roma ve Sasaniler arasında, sınırları belirleyen bir alan olurken, bazen de kanlı savaşlara ev sahipliği yapan bir coğrafya haline gelmiştir. Doğu ile Batı'nın Kuzey ile Güney'in geçiş bölgesi olan Güney Kafkasya, jeopolitik konumu itibariyle, her devirde önemini korumuştur. İslam fetihleriyle bölgenin isimlendirilmesi ve idari yapısında değişiklikler yaşanmıştır. Halifeliğin Güney Kafkasya'da idare tesis etmesiyle bölge, Hazarlar ile Halifelik arasında, mücadele sahası haline gelmiştir. Selçukluların akınları ve fetihleri ile Güney Kafkasya'nın Türkleşme süreci başlamıştır. Bu dönemlerde Azerbaycan'a yığılan Türkmen nüfusu, Anadolu'ya geçiş öncesi Azerbaycan'ı Türkmenlerin buluştuğu bir bölge haline getirmiştir. İlhanlılar döneminde idari bir kalkınma dönemi yaşamış ve uzun yıllar Tebriz'den idare edilmiştir. Akkoyunlu ve Karakoyunlu Türkmenlerinin idaresinde, bugün ki Azerbaycan Türklüğünün yükseliş zamanı olmuştur. Müslüman seyyahlar yeni fethedilen İslam beldelerini görmek ve ilmi meraklarını gidermek maksadıyla, Güney Kafkasya'ya uğramışlardır. Ortaçağda, Batılı seyyahların bölgeye geliş amaçları ya ticaret maksatlı, ya da elçilik ve misyonerlik gibi faaliyetler sonucu olmuştur. Moğolların Orta Avrupa'ya girmesiyle Batılı seyyahların ve misyonerlerin bu bölgeye gelişleri sıklık göstermiştir. Bu seyahatler, geç ortaçağ dönemlerinde de birçok Venedikli elçinin Akkoyunlu saraylarında, Osmanlıya karşı ittifak teşebbüsleri ile devam etmiştir.