Ortak güvenlik ve savunma politikası perspektifinden NATO ve Türkiye

2. Dünya Savaşı sonrası uluslararası sistem büyük bir değişim geçirmiş ve Soğuk Savaş olarak adlandırılacak yeni bir küresel sistem meydana gelmiştir. İki kutuplu bu yeni sistemde Batı ve Doğu olarak adlandırılan bir sistem ortaya çıkmıştır. Batı Bloğu, başını Amerika Birleşik Devletleri'nin çektiği ve çoğunluğu Batı Avrupalı olan devletler çekmiştir. Batı Bloku kapitalist sistem üzerinden hareket etmiştir. Doğu Bloğunun başını Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği çekmiş ve Bloğun çoğunluğunu Doğu Avrupalı devletler oluşturmuştur. Doğu Bloğu ise sosyalist sistem üzerinden küresel sistemde hareket etmiştir. Soğuk Savaş Dönemi'nin başlamasıyla her iki Blok savunma ve güvenlik çerçevesinde hareket etmiştir. Batı Bloğu savunma örgütü olarak NATO'yu kurmuş, Doğu Bloğu ise buna karşılık Varşova Paktı'nı hayata geçirmiştir. Batı Bloğu NATO üzerinden özellikle Batı Avrupa güvenliği ve savunmasını ele almıştır. Bu yaklaşım çerçevesinde Batı Avrupalı devletler, ekonomik ve siyasi entegrasyonu başlatırken aynı zamanda Avrupa güvenlik ve savunma yaklaşımını da benimsemeye başlamışlardır. Türkiye, Soğuk Savaş Dönemi'nde NATO üyesi olmuş bununla beraber Avrupa güvenlik mimarisinde yer almış ve önemli katkılar sağlamıştır. Soğuk Savaş sonrası dönemde de NATO ve Avrupa savunma ve güvenlik yaklaşımı devam etmiş, bu dönemde de Türkiye ortak güvenlik ve savunma yaklaşımı çerçevesinde NATO ve Avrupa güvenlik ve savunma yaklaşımına önemli katkılarda bulunmuştur. Soğuk Savaş Dönemi ve sonrasından günümüze olan süreçte dahil olmak üzere NATO ve Avrupa ortak güvenlik ve savunma yaklaşımı devam etmiştir. NATO ve Avrupa güvenlik ve savunma yaklaşımı hem realist hem idealist kuramın yaklaşımlarını yansıtan örnekler göstermiştir. NATO, realizmin anarşik uluslararası sistem ve güvenlik ikilemi çerçevesinde şekillenen ve güç dengesi ve caydırıcılık yaklaşımı bağlamında savunma ve güvenlik yaklaşımı nüveleri mevcut olmuştur. Bununla beraber idealizmin ortak kurumların oluşturulması vasıtasıyla karşılıklı bağımlılık esasında savaş yerine barışı temel alan yaklaşımı çerçevesinde de NATO'nun politik yaklaşımlarını gösteren örnekler de meydana gelmiştir. Benzer şekilde Avrupalı güçler de aynı yaklaşımı benimsemiş politika üretme anlamında her iki teorinin temel özelliklerini yansıtmıştır. Türkiye de bu iki anlayış çerçevesinde hareket eden NATO ve Avrupa güvenlik ve savunma yaklaşımına önemli katkılarda bulunmuş, üyesi olduğu NATO ittifakında özellikle Avrupa güvenliğinde önemli bir yer edinmiştir. Tez çalışması, ortak güvenlik ve ortak savunma kavramlarını ele almış ve her iki kavramı analiz seviyesi yanında güvenlik ve savunma kavramlarını ele alan realizm ve idealizm teorileri çerçevesinde tezin konusunu amaç edinmiştir.