Ortak tüketim anlayışına ilişkin tutumların, ikinci el elektronik moda sitelerini kullanma niyetine etkisi

Felson & Spaeth tarafından 1978 yılında "Community Structure and Collaborative Consumption: A Routine Activity Approach." makalesi ile ekonomi literatürüne sunulan ortak tüketim kavramı, kısa vadeli bir alternatif tüketim biçimi olmayıp aynı zamanda modern tüketicilerin davranışlarında ve alışkanlıklarında uzun süreli etki yaratmaktadır. Bu tüketici trendi dünya çapında bir milyonu aşkın katılımcıdan oluşmaktadır ve gün geçtikçe büyümektedir. Araştırmalar bu trendin katılımcılarının yeni ürünler satın almak yerine ürünleri ödünç aldıklarını, kiraladıklarını ya da ikinci el olanını almayı tercih ettiklerini göstermektedir. Ortak tüketime dayalı tüketimin en önemli avantajları arasında paradan, zamandan ve yerden tasarruf etme, arkadaş ve tanıdıkların sayısının artırılması, sosyal bağların ve ilişkilerin güçlendirilmesi, çevresel kirliliğin azaltılması, aşırı üretim ve aşırı tüketim nedeniyle ortaya çıkan atık ve fazlalıkların en aza indirilmesi yer almaktadır. Türkiye'de daha önce ortak tüketim kapsamında yapılmış çalışmalar araba ve ev paylaşımı üzerine odaklanmışlardır. Bu çalışmada ise ortak tüketim kapsamında ikinci el moda sitelerinin ele alınması çalışmayı literatürdeki benzerlerinden ayırarak, çalışmanın önemini arttırmaktadır. Çalışmada literatürde yer alan modellerden yola çıkılarak yedi değişkenli bir yapısal eşitlik modeli kurulmuştur. Oluşturulan modelin doğruluğunu ve değişkenler arası ilişkileri test etmek için anket yöntemi ile 316 katılımcıdan veri elde toplanmıştır. Uygulanan analizler sonucunda ekonomik yarar, sürdürülebilirlik, güven, eWOM ve fiyat hassasiyetinin ortak tüketim anlayışına ilişkin tutumları beklenen yönde etkilediği görülmüştür. Ayrıca ortak tüketim anlayışına ilişkin tutumların bağımsız değişkenler ve bağımlı değişken olan kullanma niyeti arasında aracılık etkisi de kanıtlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Paylaşım Ekonomisi, Ortak Tüketim, İşbirlikçi Pazarlama