Ortaöğretim öğrencilerinin temel psikolojik ihtiyaçlarının karşılanma düzeyleri, öğrenmeye ilişkin tutumları ve matematik kaygıları arasındaki ilişkilerin belirlenmesi

Bu araştırma, ortaöğretim öğrencilerinin temel psikolojik ihtiyaçlarının (özerklik, yeterlilik ve ilişkisellik) karşılanma düzeyleri, öğrenmeye ilişkin tutumları ve matematik kaygıları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi ve ebeveyn öğrenim durumu gibi demografik etkenlerin bu değişkenler üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı betimsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni, Adana İl merkezinde 2024 – 2025 eğitim ve öğretim yılı içerisinde öğrenim görmekte olan lise (9,10,11 ve 12. Sınıf) öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise farklı okulda öğrenim gören 622 kız ve 792 erkek olmak üzere toplam 1414 öğrencidir. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Temel Psikolojik İhtiyaçlar", "Matematik Kaygısı" ve "Öğrenmeye İlişkin Tutum" ölçekleri ile "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. SPSS 29.0 programı kullanılarak analiz edilen verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Veri analizinde, "Independent Sample T Testi", "One-Way ANOVA", "Pearson Korelasyon Testi" ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğrencilerin cinsiyetlerinin temel psikolojik ihtiyaçların karşılanma düzeyleri ve matematik kaygıları üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı, ancak öğrenmeye ilişkin tutumlarında anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Anne-baba eğitim düzeyindeki artışın, temel psikolojik ihtiyaçların karşılanma düzeylerini yükselttiği, öğrenmeye yönelik olumlu tutumları güçlendirdiği ve matematik kaygısını azalttığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, sınıf düzeyi arttıkça matematik kaygısında bir azalma olduğu belirlenmiştir. Genel olarak, öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçları ile matematik kaygısı arasında negatif bir ilişki, öğrenmeye yönelik tutumları arasında ise pozitif bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.