Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin ölçme konusunda problem kurma ve çözme yeterliklerinin incelenmesi

Problem kurma ve problem çözme, öğrencilerin matematiksel anlayışını geliştirmede kritik birer beceri olarak görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, 7.sınıf öğrencilerinin ölçme konusunda problem kurma ve problem çözme yeterliklerinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeli benimsenmiştir. Örnekleme yöntemi olarak amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Tokat il merkezinde bulunan bir ortaokulda öğrenim gören yedinci sınıf düzeyindeki 10 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde "problem kurma formu", "problem çözme formu" ve "yarı yapılandırılmış görüşme formu" olmak üzere üç farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrencilerden elde edilen veriler, problem kurma yeterlikleri ile ilgili bulgular ve problem çözme yeterlikleri ile ilgili bulgular başlıkları altında analiz edilmiştir. Çalışmada problem kurma formundan elde edilen bulgular, öğrencilerin en fazla dilsel hatalar veya dilsel eksiklikler gerçekleştirdiklerini ortaya koymuştur. Öğrencilerin oluşturduğu problemler incelendiğinde, imkansız/mümkün olmayan olay, kurgusal hata, matematiksel hata, gereksiz bilgi içeriği ve bilgi eksikliği gibi farklı hata türlerine de rastlanmıştır. Öğrenciler tarafından tam olarak doğru yapılandırılan problemlerin sayısının, kısmen doğru yapılandırılan problemlere kıyasla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Problem çözme formundaki problemlerde verilen basamaklardan öğrencilerin en yeterli oldukları basamak planı uygulama basamağı iken, en yetersiz oldukları basamak gözden geçirme basamağıdır. Genel olarak, öğrencilerin problem çözme yeterliklerinin, problem kurma yeterliklerine göre daha gelişmiş olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda matematik öğretmenlerine, araştırmacılara ve matematik ders veya kaynak kitap yazarlarına önerilerde bulunulmuştur. Öğrencilerin problem çözme sürecinde özellikle "gözden geçirme" basamağında yetersiz oldukları görülmüş ve bu basamağın geliştirilmesine yönelik etkinliklerin derslerde daha fazla yer alması önerilmiştir. Problem kurma yeterliklerinin geliştirilmesine yönelik olarak, öğretmenlerin ders süreçlerinde öğrencilere problem oluşturma etkinlikleri yaptırmaları önerilmektedir. Bu bağlamda, matematik ders kitaplarında özellikle geometri konularına ilişkin problem kurma sorularına ve problem çözme basamaklarına daha fazla yer verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, alanyazına katkı sağlamak amacıyla bu konuda çalışma yürütecek araştırmacılara da çeşitli öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Problem Kurma, Problem Çözme, Ölçme, Matematik Eğitimi, Ortaokul Öğrencileri