Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi bağlamında sosyal medya kavramına ilişkin bilişsel yapılarının metaforlar yoluyla incelenmesi

Bu araştırmanın amacı 7. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi bağlamında sosyal medya kavramına ilişkin bilişsel yapılarının metaforlar yoluyla incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında Antalya ilindeki özel ve devlet okullarında öğrenim gören 346 7. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgu bilim (fenomenoloji) kullanılmıştır. Araştırmanın verileri literatürdeki çalışmalar incelenerek üç bölümden oluşturulan bir veri toplama formu kullanılarak toplanmıştır. İlk bölümde "Sosyal Medya…gibidir/benzer. Çünkü…" şeklinde cümleyi tamamlamaları, ikinci bölümde sosyal medya kavramının hatırlattıklarına ilişkin çizim yapmaları, üçüncü bölümde ise sosyal medya kavramı konusunda düşüncelerini kısa bir kompozisyon yazarak açıklamaları istenmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, öğrencilerin sosyal medya kavramını en çok "eğlence yeri", "kitap", "sigara" metaforlarıyla açıkladıkları tespit edilmiştir. Sosyal medya kavramıyla ilgili oluşturulan metaforlar ortak özellikleri dikkate alınarak 8 tema altında sınıflandırılmış olup ağırlıklı olarak "eğlenme ve vakit geçirme unsuru olarak sosyal medya" temasında metaforların toplandığı belirlenmiştir. Öğrencilerin yaptıkları çizimler 6 zihinsel imgeye ayrılmış olup çizimlerin en çok "bilinçli kullanma ve farkındalık" zihinsel imgesinde yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Yazılan kompozisyonlar da 6 tema altında değerlendirilmiş ve kompozisyonların en çok "bilinçli kullanma ve farkındalık" teması altında toplandığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin sosyal medya kavramına ilişkin metaforları, çizimleri ve kompozisyonları incelendiğinde "bağımlılık yapma" temasında birbirini destekler nitelikte metaforlar ve çizimler olduğu, metaforda "insanı etkileme unsuru olarak sosyal medya" teması ile kompozisyonda "bilinçli kullanma ve farkındalık" temasında birbirini destekleyecek şekilde içeriklerin olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, öğrencilerin sosyal medya kavramına ilişkin zengin bilişsel yapılara sahip olduklarını ve medya okuryazarı olduklarını ortaya koymaktadır.