Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin matematik dersine yönelik kaygı, tutum ve öz-yeterlilik inançlarının grafik okuma ve yorumlama başarı düzeylerine etkisinin değerlendirilmesi

Bu araştırmanın amacı; ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin matematik dersine yönelik kaygı, tutum ve özyeterlilik inançlarının grafik okuma ve yorumlama başarı düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Ayrıca; cinsiyet, TEOG başarı puanı, sosyoekonomik düzey değişkenlerinin öğrencilerin grafik okuma ve yorumlama başarı düzeyleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Araştırmanın örneklerini Aydın il merkezinde bulunan 4 ortaokuldan uygun örnekleme yöntemi ile seçilen toplam 388 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen 22 sorudan oluşan Grafik Okuma Başarı Testi kullanılmıştır. Testin ilk bölümünde çizgi grafiğini okuma-yorumlama ve grafiğe bağlı merkezi eğilim ve yayılım ölçüleri hesaplama ile ilgili 9 adet; ikinci bölümünde histogram grafiği okuma-yorumlama ve grafiğe bağlı merkezi eğilim ve yayılım ölçüleri hesaplama ile ilgili 9 adet, son bölümde ise standart sapma ile ilgili 4 adet soru bulunmaktadır. Başarı testinde kapsam geçerliliği sağlandıktan sonra, çoktan seçmeli test için pilot çalışması yapılmıĢ ve inceleme sonucunda testin güvenirlik katsayısı 0,803 olarak bulunmuştur. Ayrıca araştırmada, Aşkar (1986) tarafından geliştirilen Matematik Tutum Ölçeği, Şentürk (2010) tarafından geliştirilen Matematik Kaygı Ölçeği ve Umay (2002) tarafından geliştirilen Matematik Özyeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Bu testlerden elde edilen veriler ilişkili örneklem t-testi, bağımsız örneklem t-testi ve iki yönlü ANOVA ile analiz edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda şu sonuçlara ulaşılmıştır: Sekizinci sınıf öğrencilerin çizgi grafiği okuma ve yorumlama başarı düzeylerinin, histogram okuma ve yorumlama başarı düzeylerine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Merkezi eğilim ve yayılım ölçülerinden mod, medyan, ranj ve standart sapma ile ilgili hesaplama yapmada grafik türü fark etmeksizin başarı düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca, sekizinci sınıf öğrencilerinin standart sapma ile ilgili yorumlama gerektiren durumlarda, standart sapma ile ilgili işlem yapmayı gerektiren durumlara göre daha başarılı oldukları görülmüştür. Grafik okuma ve yorumlama testi başarı düzeyleri incelendiğinde öğrencilerin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet değişkeninin katılımcıların grafik okuma ve yorumlama başarısı üzerinde etkisinin olmadığı bulunmuştur. Ancak, sosyoekonomik düzey arttıkça, grafik okuma ve yorumlama testi başarı puanlarının da arttığı belirlenmiştir. Bunun yanı sıra TEOG başarı puanları yüksek olan öğrencilerin düşük olan öğrencilere göre grafik okuma ve yorumlamada daha başarılı oldukları görülmüştür. Yukarıdakilere ek olarak, sekizinci sınıf öğrencilerin matematik dersine yönelik özyeterlik algılarının, kaygı düzeylerinin ve tutumlarının grafik okuma ve yorumlama başarıları üzerinde farklılıklara neden olduğu görülmüştür. Öğrencilerin özyeterlik algılarının arttıkça genel test başarı puanlarının da arttığı gözlenmiştir. Kaygı düzeylerine göre başarıları incelendiğinde ise; başarı durumları sırasıyla yüksek, düşük ve daha sonra orta seviyede kaygıya sahip olan öğrenciler olarak sıralandığı görülmüştür. Ayrıca katılımcı öğrencilerin matematik dersine yönelik tutumları arttıkça başarılarının da arttığı gözlenmiştir. Tüm bunların yanı sıra tutum- özyeterlik; kaygı-tutum, kaygı-özyeterlik etkileşimlerinin öğrencilerin grafik okuma ve yorumlama genel başarı puanlarında anlamlı bir farklılığa neden olmadığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Grafik okuma ve yorumlama, kaygı, tutum, özyeterlik,sekizinci sınıf