Ortaokul çağındaki öğrencilerin obezite farkındalıklarının profesyonel spor yapma durumları ve ders başarıları açısından incelenmesi

Amaç: Kronik bir hastalık olan obezite tüm dünyada önemli bir halk sağlığı sorunudur ülkemizde sıklığı hızla artmaktadır. Bu artışın önüne geçilmesi için gerekli önlemlerin alınmasına çocukluk ve adolesan dönemde başlanması önemlidir. Bu çalışma ortaokul çağındaki öğrencilerin obezite farkındalıklarını belirlemek ve bu farkındalığın spor yapma veya ders başarısı ile olan ilişkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve yöntem: Çalışma Trabzon il merkezi 20.04.2023 ile 20.05.2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Ortahisar ilçesindeki Atatürk Ortaokulu, Mimar Sinan Ortaokulu ve Pelitli 75. Yıl Cumhuriyet Ortaokulunda eğitim görmekte olan ortaokul çağındaki 224 lisanslı spor yapan öğrenci ve aynı sınıfta eğitim görmekte olan 411 kontrol grubu üzerinde toplam 635 öğrenci ile yapıldı. Katılımcılara sosyodemografik özelliklerini, spor geçmişini ve okul başarılarını inceleyen bilgi formu, çocuklar için obezite farkındalık ölçeği doldurtuldu. Verilerin analizinde IBM SPSS 26.0 programı kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 12,4±0,0 yıldı. Beden Kitle İndekslerinin (BKİ) 20,7±0,1 kg/m² idi. Sunulan çalışmada sporcuların kontrol grubuna göre yaşları ve boyları arasında anlamlı fark yoktur (p>0,05). Sporcu grubunun kilo ortalaması 43,5±0,4, kontrol grubunun kilo ortalaması 47,6±0,3 (p<0,001). Sporcuların obezite farkındalığı 30,6±0,0, kontrol grubunun 26,2±0,0 olarak saptandı (p=0,010). Obezite farkındalığı beslenme alt boyut puanları sporcularda 21,8±0,0 kontrol grubunda 20,3±0,0, sporcularda anlamlı olarak yüksektir (p<0,001). Çalışmada sporcuların genel başarı notu (84,3±0,13) kontrol grubuna (86,0±0,04) kıyasla anlamlı şekilde düşüktür (p<0,001). Spor yapılan süre ile obezite farkındalığı arasında pozitif yönde güçlü derecede korelasyon vardır (p<0,001). Sonuç: Çalışmanın sonucunda sporcuların kontrol grubuna kıyasla obezite farkındalıklarının yüksek, okul başarılarının düşük olduğu görülmüştür. Spor ile geçirilen süre arttıkça ve spor başarısı yükseldikçe obezite farkındalıkları artmaktadır. Öğrencileri erken yaşlarda spora yönlendirmek, obezite farkındalıkları yüksek ve sağlıklı bireyler olmalarına faydası olurken ders başarılarını artırmak için derslere ayrılan sürenin artırılması ve okul dışında destekleyici eğitim almaları önerilebilir. Anahtar Sözcükler: Obezite, Farkındalık, Ortaokul, Ders başarısı, Fiziksel aktivite