Ortaokul müzik ders kitaplarında yer alan şarkıların müziksel özellikler ve değerler eğitimi açısından incelenmesi

Bu araştırma, ortaokul (5-8.sınıflar) Müzik ders kitaplarında yer alan okul şarkılarının değerler eğitimi ve müziksel özelliklerinin incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum tespiti kullanılmış ve bununla birlikte araştırmaya dâhil edilen şarkılar değerler eğitimi açısından ve müziksel özellikleri bakımından olarak incelenmiştir. Araştırmada öncelikle literatür taraması yapılarak, konuyla ilgili kaynaklar incelenmiş, müzik kitaplarına ve öğretmen kılavuz kitaplarına ulaşılmıştır, ayrıca kitaplarda yer alan şarkılar, ses dosyaları için araştırmacı tarafından notaya alınmıştır. Çalışma kapsamında 2017-2018 eğitim-öğretim yılında, Türkiye'deki ortaokullarda Müzik dersinde kullanılan toplam 4 ders kitabı incelenmiş ve bu kitaplarda yer alan 109 okul şarkısı, içerdiği değere / değerlere ve müziksel özelliklerine göre incelenmiş, şarkıların; karar sesleri, tonal yapıları, ölçü rakamları, ses aralıkları, metronom hızları, süreleri ve söz öğelerinin değerler eğitimi açısından uygunlukları ele alınmış ve bu özellikler tablolar ve grafikler halinde gösterilmiştir. Bu araştırmada incelenen 4 müzik ders kitabında yer alan 109 okul şarkısında, okul şarkılarının düzenli bir dağılımının olmadığı, en fazla kullanılan karar sesinin 40 şarkı ile "re" karar sesi olduğu, 46 şarkıda Majör tonun, 25 şarkıda minör tonun kullanıldığı ve 38 şarkının ise makamsal dizi ile oluşturulduğu, basit (2/4, 3/4, 4/4), bileşik (6/8) ve karma (5/8, 7/8, 9/8, 10/8) ölçülerden 83 şarkı ile en çok basit ölçü (2/4, 3/4, 4/4) kullanıldığı, şarkılarda "Andante, Moderato ve Allegro" metronom hızlarından en çok ''Moderato'' hızının kullanıldığı, ses sınırlıklarına bakıldığı zaman genel itibari ile uygunluk gösterse de yer yer ses sınırlılığına uymayan şarkıların var olduğu, şarkıların konu ve içeriklerinin kılavuz kitapta yer alan "paylaşım, hoşgörü, sorumluluk'' değerlerinden yalnızca 4 şarkıda sorumluluk değerine yer verildiği bunların dışında özdenetim, dostluk, yardımseverlik, sevgi ve vatanseverlik değerleri olduğu görülmektedir. Şarkı seçiminde ses sınırlıklarına uyulması gerektiği ve müzik dersi öğretim programında yer alan değerleri içeren şarkılara ağırlık verilmesi gerektiği önerileri getirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Şarkı, Okul Şarkısı, Değerler Eğitimi.