Ortaokul öğrencilerine yönelik zihin alışkınlıkları öğretim programı tasarısının hazırlanması ve uygulanması üzerine bir araştırma

Bu araştırma, ortaokul 5. Sınıf öğrencilerine yönelik Zihin Alışkanlıkları Öğretim Programı (ZAÖP) tasarısının hazırlanması, uygulanması ve uygulama sürecinin etkililiğinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırmada, karma yöntem değerlendirme tasarımı kullanılarak nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin zenginliğinden yararlanılmış ve derinlemesine analizler yapılması hedeflenmiştir. Çalışmanın ihtiyaç belirleme aşaması; durum çalışması ile yürütülmüş, ölçme aracı geliştirme aşaması keşfedici ardışık desen çerçevesinde gerçekleştirilmiş; uygulanması ve uygulama sürecinin değerlendirilmesi ise gömülü deneysel desen kapsamında ele alınmıştır. Bu süreçte, veri toplama araçları geliştirilmiş, zihin alışkanlıklarının geliştirilmesine yönelik çeşitli etkinlikler tasarlanarak uygulanmış ve bu uygulamaların etkililiğini ve öğrencilerin kazanımlara ulaşma düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilen ölçme araçlarından yararlanılmıştır. Veri toplama sürecinde, araştırmacı tarafından geliştirilen Zihin Alışkanlıklar Başarı Testi (ZABT), Zihin Alışkanlıkları Öz Düzenleme Ölçeği (ZAÖÖ), gözlem formu, akran değerlendirme formu, araştırmacı günlükleri, öğrenci günlükleri ve görüşme formları kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, kolay ulaşılabilir örneklem yöntemiyle seçilen ve beşinci sınıfa devam eden 20 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma sürecinin temeli, eylem planlarının geliştirilmesinden önce gerçekleştirilen pilot uygulama ile oluşturulmuştur. Bu kapsamda, uygulama süreci eylem araştırması döngüsü içinde tasarlanmıştır. Pilot uygulamanın ardından gerçekleştirilen 1. Komite toplantısı ile ilk eylem planı oluşturulmuş ve 1., 2. ve 3. modüllerin uygulamaları yürütülmüştür. İlk üç modülün uygulama süreci tamamlandığında 2. Komite toplantısıyla ikinci eylem planı şekillendirilmiş ve takip eden 3 modülün uygulamasına geçilmiştir. Sonraki üç modülün uygulamalarının tamamlanmasının ardından, 3. Komite toplantısıyla üçüncü eylem planı hazırlanmış ve bu plan doğrultusunda kalan son 3 modülün uygulama aşaması gerçekleştirilmiştir. Uygulama süreci, 2023-2024 Eğitim-Öğretim yılının bahar döneminde, her hafta bir modül olmak üzere toplam dokuz hafta boyunca yürütülmüş ve 36 ders saati içinde toplam üç eylem planı çerçevesinde tamamlanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, uygulanan zihin alışkanlıkları eğitiminin, öğrencilerin zihin alışkanlıklarına yönelik öz düzenleme becerileri ve zihin alışkanlıkları başarı düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu etkisinin olduğunu ortaya koymuştur. Öğrenci görüşleri ve uygulayıcı gözlemleri sonucunda, öğrencilerin genel olarak kazanımlara yüksek düzeyde ulaştıkları ve tasarlanan programın öğrenciler üzerinde hedeflenen etkileri oluşturduğu gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Zihin alışkanlıklarını geliştirme, düşünme becerileri, ortaokul öğrencileri, öğretim programı geliştirme.