Ortaokul öğrencilerinin afet bilinci düzeylerinin incelenmesi: Sakarya ili örneği

Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin afet bilinci düzeylerinin ve afet bilinci düzeyleri ile ilişkili faktörlerin incelenmesidir. Araştırmada ortaokul öğrencilerinin yaş, cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim durumu, yaşamının büyük bir kısmını geçirdiği yer, genel okul başarısı, daha önce bir afet yaşama, afet sırasında yapılması gerekenleri bilme, afetlerle ilgili okullarda tatbikat yapılma ve afetlerle ilgili ailesinden bilgi alma durumları gibi değişkenler açısından afet bilinci düzeyleri incelenmiştir. Araştırma, nicel yöntemlerden betimsel araştırma deseni kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Sakarya ili Kaynarca ilçesinde eğitimlerine devam eden ortaokul öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 608 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu ve afet bilinci algı ölçeği kullanılmıştır. Araştırma da elde edilen veriler SPSS 26 paket program ile analiz edilmiştir. Ortaokul öğrencilerinin afet bilinci düzeyleri iki ilişkisiz gruptan oluşan; cinsiyet, yaşamının büyük bir kısmını geçirdiği yer, daha önce bir afet yaşama, afet sırasında yapılması gerekenleri bilme, afetlerle ilgili okullarda tatbikat yapılma ve afetlerle ilgili ailesinden bilgi alma durumları ile afet bilinci algı ölçeği puan ortalamalarındaki farklılıklar bağımsız örneklem t testi kullanılarak analiz edilmiştir. İkiden fazla ilişkisiz gruptan oluşan; afet bilinci düzeyi, yaş, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim durumu ve okul başarısı ile afet bilinci algı ölçeği puanları arasındaki farklılıklar ise Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma neticesinde, ortaokul öğrencilerinin afet bilinci düzeylerinin yaş, okuduğu sınıf düzeyi, afet yaşama durumu ve okullarda afet tatbikatı yapılma durumlarına göre anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin afet bilinci düzeylerinin cinsiyet, anne ve baba eğitim durumu, yaşamının büyük bir kısmını geçirdiği yer, genel okul başarısı, afet anında yapılması gerekenleri bilme durumu ve afetlerle ilgili ailesinden bilgi alma durumlarına göre ise anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Genel olarak bakıldığında ise ortaokul öğrencilerinin çoğunluğunun yüksek düzeyde afet bilincine sahip olduğu görülmüştür. Ortaokullarda seçmeli ders olarak okutulmaya başlanan afet bilinci dersinin öğrenciler tarafından seçilmesinin teşvik edilmesi ve ortaokul öğrencilerinde afet bilincini daha da arttırmak amacıyla seminer, farkındalık projeleri ve eğitimler planlanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: afet, afet bilinci, doğal afet, ortaokul öğrencileri