Ortaokul öğrencilerinin bedensel okuryazarlık algıları ile fiziksel aktivite düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Amaç: Çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin bedensel okuryazarlık algıları ile fiziksel aktivite düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu ilişkilerin cinsiyet, sınıf, haftalık adım sayısı, duyuşsal bilişsel alan, fiziksel alan ve vücut kitle indeksi gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını araştırmak hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, nedensel-ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Nedensel-ilişkisel tarama modeli, değişkenler arasındaki neden-sonuç ilişkilerini anlamak amacıyla kullanılır. Bir büyük şehrin merkezden uzak ilçesinde yer alan dört devlet okulunda öğrenim gören 350 öğrenci örneklem olarak seçilmiştir. Katılımcıların 182'si kız (%52) ve 168'i erkek (%48) öğrencidir. Bedensel okuryazarlık algıları PLAY ölçeği ile ölçülmüş, fiziksel aktivite düzeyleri ise OMRON HJ-320-E Pedometresi ile günlük adım sayıları alınarak belirlenmiştir. Veriler pearson korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizleri ile değerlendirilmiş, t-test ve one-way ANOVA testleri ile bağımsız grup karşılaştırmaları yapılmış ve anlamlı farklılıklar sonucunda Tukey post-hoc testi kullanılarak hangi gruplar arasında bu farklılıkların olduğu belirlenmiştir. Bulgular: Bedensel okuryazarlık algıları ile fiziksel aktivite düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Cinsiyete göre vücut kitle indeksi, duyuşsal bilişsel alan ve çevresel katılım skorları farklılık göstermemiştir. Kız öğrenciler okuma ve matematikte daha başarılı bulunurken, erkek öğrenciler haftalık adım sayısı, yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge hareketlerinde daha yüksek performans göstermiştir. Sınıf seviyelerine göre fiziksel performans farklılıkları gözlemlenmiş, ancak adım sayısı, çevresel katılım ve akademik puanlar arasında fark bulunmamıştır. Adım sayısı ile yer değiştirme hareketleri arasında güçlü pozitif ilişki, duyuşsal bilişsel alan ile ise daha düşük pozitif ilişki bulunmuştur. Adım sayısının bedensel aktivite üzerindeki etkisi sınırdadır. Çevresel katılım ve spor saati ile haftalık adım sayısı arasında güçlü pozitif korelasyonlar saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bedensel Okuryazarlık, Bedensel Aktivite Düzeyi, Ders dışı sportif etkinlikler, Beden Eğitimi ve Spor, Bedensel Okuryazarlık Algısı