Ortaokul öğrencilerinin Eğitim Bilişim Ağı (EBA) sınıf gruplarındaki paylaşımlarının fen bilimleri dersindeki akademik başarılarına, eğitsel sosyal ağ kullanım öz-yeterliklerine ve EBA kullanımına yönelik görüşlerine etkisi

İletişim teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte sosyal ağlar sıklıkla kullanılmaya başlanmıştır. Sosyal ağlar insanların iletişim, çalışma ve hatta öğrenme sürecini yeniden şekillendirmiştir. Sosyal ağların öğrenme ortamı olarak kullanılmasının önemi artmıştır. Bu düşünceden yola çıkarak bu araştırmanın amacı sekizinci sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri dersi "Basit Makineler" ünitesini Eğitim Bilişim Ağı (EBA) sosyal ağ platformunu kullanarak öğrenmelerinin akademik başarılarına, eğitsel sosyal ağ kullanımı öz-yeterliklerine ve eğitsel sosyal ağlara yönelik görüşlerine etkisini araştırmaktır. Ayrıca EBA sosyal ağ platformunda öğrencilerin konu ile ilgili paylaşımlarının içeriğini analiz edip, öğrenme sürecinde sosyal ağların kullanımını belirlemektir. Bunun yanı sıra öğrencilerin EBA sosyal ağını kullanmaya yönelik görüşlerini ortaya koymaktır. Eşzamanlı/paralel karma desen kullanılan araştırmada nicel ve nitel veriler birbirini tamamlamaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda durum çalışması esas alınmıştır. Nicel verilerin toplandığı örneklemi 2019-2020 yılında Antalya'nın Alanya ilçesindeki bir devlet okulun iki farklı sınıfında öğrenim gören 38 [Deney (n=18), Kontrol (n=20)] sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Durum çalışması kapsamında incelenen dokümanlar deney grubundaki (n=18) tüm öğrencilerden, görüşme verileri ise deney grubundaki beş öğrenciden toplanmıştır. Görüşmeye katılan öğrenciler EBA sosyal ağındaki paylaşım sayılarına göre seçilmiştir. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilere Fen Bilimleri dersi öğretim programındaki "Basit Makineler" ünitesi öğrenci merkezli öğretim yöntemleriyle öğretilmiştir. Deney grubundaki öğrencilere ayrıca EBA sosyal ağında sınıf grubu oluşturulmuştur. Bu grupta öğrencilerle eğitsel içerikler paylaşılmış, öğrencilerin de konuya yönelik paylaşımlar yapmaları sağlanmıştır. Öğrenciler sosyal ağ platformunda konu ile ilgili paylaşımları tartışarak, içeriklere yorum yaparak, birlikte çalışarak, etkileşim kurmuşlardır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak "Basit Makineler Akademik Başarı Testi", "Eğitsel Sosyal Ağ Kullanım Öz-Yeterlik Ölçeği" ve "Öğrencilerin EBA Web Sitesi ile İlgili Görüşlerini Belirleme Anketi" kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise "öğrenci paylaşımlarından oluşan dokümanlar" ve "yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılmıştır. İncelenen dokümanlarda öğrencilerin EBA'da ne sıklıkta, ne amaçla, ne tür paylaşım yaptıkları, paylaşımlarına yapılan beğeni ve yorum sayıları ve yorumların içeriği belirlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme ile öğrencilerin EBA sosyal ağında paylaşım yapmaya yönelik görüşleri tespit edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri SPSS 22 programı ile analiz edilmiştir. Veriler normallik varsayımını karşıladığı için ilişkisiz ve ilişkili örneklemler için t-testleri kullanılmıştır. Araştırmadaki dokümanlar ve görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, EBA sosyal ağ destekli öğretimin öğrencilerin akademik başarıları, eğitsel sosyal ağ kullanım öz-yeterlikleri ve EBA kullanımına yönelik görüşlerine olumlu etkisi olduğu tespit edilmiştir. Her iki grubun öğrencilerinin akademik başarı puanlarında artış kaydedilmesine rağmen, deney ile kontrol grubu öğrencilerinin son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı fark bulunmuştur. Eğitsel sosyal ağ kullanım öz-yeterlik ölçeğinin ve EBA web sitesi ile ilgili öğrenci görüşlerini belirleme anketinin alt faktörlerinin tümünden alınan puanlarda deney grubu lehine anlamlı fark vardır. EBA sosyal ağında yapılan paylaşımlar incelendiğinde, öğrencilerin ileti, tartışma ve oylama bölümlerinde konu ile ilgili paylaşımlar yaptıkları, bunların soru, görsel içerikli bilgi ve EBA kullanımına yönelik görüş türünde paylaşımlar olduğu tespit edilmiştir. Paylaşımların öğrendikleri konuya ilişkin örnek sunma, açıklama yapma ve pekiştirme amacıyla yapıldığı belirlenmiştir. Yapılan görüşmelerle öğrencilerin EBA'ya yönelik olumlu görüş geliştirdikleri ortaya konmuştur. Öğrenciler EBA sosyal ağ platformunda akranlarının paylaşımlarından yeni bilgiler edindiklerini, paylaşımların derse hazırlanmaya ve konuyu pekiştirmeye yardımcı olduğunu dile getirmişlerdir. Paylaşımları eğlenceli, yararlı ve akılda kalıcı bulmuşlardır. Elde edilen sonuçlara dayalı olarak EBA sosyal ağ destekli fen öğretimi temelinde araştırmacılara, öğretmenlere, öğretmen eğitimcilerine ve EBA platformunu geliştirenlere önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Eğitim bilişim ağı, Sosyal ağ, Sosyal ağ öz-yeterliği, Çoklu ortam, Basit makineler, Karma yöntem araştırması.