Ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilim ve düzeyleri ile ikna edici yazma becerileri arasındaki ilişki

Gündelik ve mesleki yaşamda bireylerin eleştirel düşünme ve ikna ediciliği önemli beceri alanları olarak kabul edilir. Hem sözlü hem de yazılı iletişimde uzlaşı sağlamak için bu becerilere sahip olmak büyük bir gereksinimdir. Çeşitli olgu ve olaylara eleştirel bakabilmenin yanında duygu ve düşünlerin etkili kullanılarak içinde yaşanılan grup üyelerinin ikna edilebilmesi aynı zamanda üst düzey bir düşünme gerektirir. Bu araştırmayla, ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilim ve düzeyleri ile ikna edici yazma becerileri arasındaki ilişki hedeflenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemine bağlı olarak ilişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Bu desen, iki değişken arasındaki ilişkileri anlamaya yönelik çerçeve sunar. Veriler, 2024-2025 eğitim öğretim yılının birinci döneminde toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Bursa ilinin Yıldırım ilçesine bağlı devlet okullarında öğrenim gören toplam 4 okuldan 156 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Katılımcılar 7. sınıf öğrencilerinden, gönüllük esasına dayalı olarak seçilmiştir. Araştırmada, kişisel bilgilere yönelik veri toplamak amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", ortaokul öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimlerini belirlemek amacıyla "Ortaokul Öğrencileri İçin Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği", eleştirel düşünme becerilerini ölçmek amacıyla "Ennis-Weir Eleştirel Düşünme Yazılı Testi (E-WCTET), ikna edici yazma becerilerini puanlamak amacıyla ise "İkna Edici Metinleri Değerlendirme Rubriği" ve "Öz Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. "Ennis-Weir Eleştirel Düşünme Yazılı Testi (E-WCTET)"nden elde edilen ürünlerin değerlendirilmesinde testin bünyesinde bulunan ölçüt ve puanlama formu kullanılmıştır. Öğrencilerin yazdığı ikna edici metinler ise "İkna Edici Metinleri Değerlendirme Rubriği" ve "Öz Değerlendirme Formu" ile değerlendirilmiştir. Tüm bu değerlendirme sürecinde 3 uzman tarafından puanlama yapılmıştır. Ölçek, rubrik ve puanlamaların geçerlik ve güvenirlik hesaplamaları için bir bilgisayar istatistik programından (SPSS) yararlanılarak gerekli istatistiksel işlemler gerçekleştirilmiştir. İstatistiksal analizler kapsamında betimsel ve ilişkisel istatistikler, bağımsız örneklem t-testleri, ANOVA (Scheffe testi) ve Pearson korelasyon analizleri yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre ikna edici yazma ile eleştirel düşünme üzerine yapılan bu çalışmada cinsiyet değişkenin sınırlı etkileri ortaya koyulmuştur. Katılımcıların ikna edici metinler yazma konusundaki öz yeterlik algıları yüksekken, ikna edici yazma ve eleştirel düşünme becerileri açısından ise düşük düzeyde sonuçlar elde edilmiştir. Öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri ile ikna edici metin için öz değerlendirme, ikna edici metin üretme becerisi ile eleştirel düşünme eğilimi ölçeği, ikna edici metin üretme becerisi ile Ennis-Weir eleştirel düşünme yazılı testi ve Ennis-Weir eleştirel düşünme yazılı testi ile eleştirel düşünme eğilimi ölçeği puanları arasında pozitif yönlü düşük düzeyde ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin ikna edici metin üretme becerisi ile ikna edici metin için öz değerlendirme puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Çalışmanın sonuçlarından hareketle araştırmacılara, öğretmenlere ve program geliştirme uzmanlarına çeşitli öneriler geliştirilmiştir.