Ortaokul öğrencilerinin enerji okuryazarlığının bilimsel epistemolojik inançlar ve demografik değişkenler ile ilişkisinin incelenmesi

Bu tez çalışması, ortaokul öğrencilerinin enerji okuryazarlığının bilimsel epistemolojik inançlar ve cinsiyet, okul mevkii, anne-baba eğitim düzeyi gibi farklı değişkenler ile ilişkisinin incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışmanın örneklemini 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Muğla iline bağlı 13 İlçenin resmi okullarında, 7. sınıfta öğrenim gören 702 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Enerji Okuryazarlığı Ölçeği" ve "Bilimsel Epistemolojik İnançlar Ölçeği'' kullanılmıştır. "Enerji Okuryazarlığı Ölçeği" DeWaters, Qaqish, Graham ve Powers (2013) tarafından geliştirilmiş ve Güven, Yakar ve Sülün (2019) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. "Bilimsel Epistemolojik İnançlar Ölçeği" ise Elder (1999) tarafından ilköğretim öğrencilerinin bilimsel epistemolojik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş ve Acat, Tüken ve Karadağ (2010) tarafından Türkçeye uyarlamıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizi gibi farklı istatistiksel testler yapılmıştır. Araştırma sonucunda öğrenciler; enerji okuryazarlığı ölçeği alt boyutlarından kendini algılama, duyuşsal ve davranışsal boyutlardan yüksek, bilişsel boyuttan düşük puan ve bilimsel epistemolojik inançlar ölçeği alt boyutlarından en yüksek puan akıl yürütme, en düşük puan otorite ve doğruluk alt boyutundan almışlardır. Cinsiyet değişkeni açısından enerji okuryazarlığında; kız ve erkek öğrencilerin arasında kendini algılama ve davranışsal alt boyutlar arasında anlamlı fark görülürken bilimsel epistemolojik inançlarda kız ve erkek öğrenciler arasında; otorite ve doğruluk, bilginin kaynağı ve akıl yürütme alt boyutları arasında anlamlı farklılık olduğu gözükmektedir. Okul mevkisi değişkeninin etkisi incelendiğinde enerji okuryazarlığı merkez ve köyde öğrenim gören öğrenciler arasında bilişsel alt boyutta anlamlı farklılık olduğu ve bilimsel epistemolojik inançlarda otorite ve doğruluk alt boyutunda farklılık görülmüştür. Anne ve baba eğitim düzeyi değişkeni etkisi incelendiğinde, enerji okuryazarlığında bilişsel boyutta anlamlı fark görülürken, bilimsel epistemolojik inançlarda anne ve baba eğitim değişkeninde alt boyutlarda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Öğrencilerin enerji okuryazarlığı alt boyutları ile bilimsel epistemolojik inançların alt boyutları arasında ilişki incelendiğinde, öğrencilerin enerji okuryazarlığı alt boyutları ile bilimsel epistemolojik inançlar alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bilimsel epistemolojik inançlar alt boyutlarının enerji okuryazarlığı alt boyutlarını yordama düzeyine ilişkin sonuçlar incelendiğinde, bilimsel epistemolojik inançlar alt boyutlarının bir bölümünün enerji okuryazarlığı alt boyutlarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.