Ortaokul öğrencilerinin fen bilimlerine yönelik öz düzenleme becerileri, motivasyonları ve girişimcilik yetkinlikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin fen bilimlerine yönelik öz düzenleme becerileri, motivasyonları ve girişimcilik yetkinlikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı bu araştırma İstanbul İli Kartal, Sancaktepe, Sultaneyli, Çekmeköy ilçelerinde bulunan 5., 6., 7., ve 8. sınıflarda öğrenim gören 473 ortaokul öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri 2022-2023 eğitim öğretim yılında kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemine göre ve gönüllülük esasına göre çevrimiçi olarak toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgiler Formu, Fen Bilimlerine Yönelik Öz düzenleme Ölçeği (FBÖÖ), Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği (FÖMÖ) ve Fen, Mühendislik ve Girişimcilik Becerileri Değerlendirme Ölçeği (FMGÖ) kullanılmıştır. Öz düzenleme becerileri açısından elde edilen sonuçlar incelendiğinde "cinsiyet", "fen bilimleri dersini sevme" ve "fen dersi başarısı" değişkenlerinde anlamlı farklılık bulunurken; "projeye katılım", "sınıf düzeyi", "anne-baba eğitim durumu" ve "anne-baba meslek" değişkenleri açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Fen öğrenmeye yönelik motivasyon açısından ise "fen bilimleri dersini sevme", "fen dersi başarısı" ve "sınıf düzeyi" değişkenlerinde anlamlı farklılık bulunurken "cinsiyet", "projeye katılım", "anne-baba eğitim durumu" ve "anne-baba meslek" değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Girişimcilik açısından elde edilen bulgular incelendiğinde ortaokul öğrencilerinin "fen bilimleri dersini sevme", "fen dersi başarısı" ve "projeye katılım" değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunurken;"cinsiyet", "sınıf düzeyi", "anne-baba eğitim durumu" ve "anne-baba meslek" değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ortaokul öğrencilerinin girişimcilik yetkinlikleri, fen öğrenmeye yönelik motivasyonları ve öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkiler incelendiğinde ise FMGÖ alt boyutlarından "pazarlama" ile "fen bilimlerinde ürün tamamlama süreci" dışında araştırmada kullanılan bütün ölçekler ve alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Son olarak yapılan hiyerarşik regresyon sonuçlarına göre sırasıyla en çok öz düzenleme becerilerinin, fen öğrenmeye yönelik motivasyonun, projeye katılımın ve cinsiyetin girişimcilik becerilerini yordadığı bulunmuştur (%42,8). Bununla birlikte öz düzenleme becerileri ve fen öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeğindeki alt boyutlardan hangilerinin bu sonuçlar üzerinde etkili olduğunu belirlemek amacıyla yapılan regresyon analizi sonucunda ise en çok öğrenme stratejilerinin, sonrasında eleştirel düşünmenin, içsel motivasyonun, projeye katılımın ve en az cinsiyetin girişimcilik becerilerini yordadığı bulunmuştur (%45,4). Bu bulgulara göre ortaokul öğrencilerinin girişimcilik becerilerinin yordanmasında öz düzenleme becerilerinden öğrenme stratejilerinin ve eleştirel düşünmenin; motivasyon açısından ise içsel motivasyonun önemli olduğu görülmekle birlikte buna yönelik etkinliklerin fen derslerine entegre edilmesi önerilmektedir.