Ortaokul öğrencilerinin iklim değişikliği bağlamında çok fonksiyonlu tarım okuryazarlığına yönelik bilişsel yapıları ve görüşleri

Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin küresel iklim değişikliği bağlamında çok fonksiyonlu tarım okuryazarlığı anahtar kelimelerine ilişkin bilişsel yapılarının ve görüşlerinin ortaya çıkarılmasını amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yöntem yaklaşımlarından bütüncül durum çalışması ile desenlenmiştir. Çalışma 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Bolu İli Merkez ilçesine bağlı bir devlet okulunun, 5, 6, 7 ve 8. sınıfında öğrenim görmekte olan 150 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde öğrencilere kelime ilişkilendirme testi uygulanmıştır. Çok fonksiyonlu tarım okuryazarlığı ve iklim değişikliği konularının ortak anahtar kavramları olacak şekilde seçilen 14 uyarıcı anahtar kelime (Tarım, İklim Değişikliği, Besin Alerjisi, Hayvancılık, Sürdürülebilir Kalkınma, Biyoteknoloji, Gıda Güvenliği, Enerji, Helal Gıda, Kompost, Biyokaçakçılık, Küresel Isınma, Genetiği Değiştirilmiş Organizma (GDO), Sağlıklı Beslenme) üzerinden KİT oluşturulmuştur. Ayrıca tarım okuryazarlığı ve iklim değişikliği ile ilgili yapılandırılmış görüşme formu üzerinden görüşleri alınmıştır. Veri analizi sürecinde, öğrencilerin testte verdiği cevap kelimelerinden frekans tabloları hazırlanarak, 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri için çok fonksiyonlu tarım okuryazarlığına ilişkin bilişsel yapılarını gösteren kavram ağları oluşturulmuştur. Yapılandırılmış görüşme formlarının sonuçları da tablolaştırılarak tüm sınıf düzeylerinde ortaya çıkan bulgular paylaşılmıştır. Araştırma sonuçları, öğrencilerin tarım okuryazarlığına ilişkin anahtar kelimelerle küresel iklim değişikliği konusunu sığ bir şekilde ilişkilendirdiğini, günlük yaşamla ilgili farklı cevap kelimeleri ürettiklerini ve frekans tablolarından çıkarılan kelime ağlarının öğrencilerin çok fonksiyonlu tarım okuryazarlığına yönelik potansiyel kavram yanılgılarına sahip olduğunu ve bilişsel yapılarının yeterince gelişmediğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda farklı bağlamlarda araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.