Ortaokul öğrencilerinin kültürel okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin kültürel okuryazarlık düzeylerini belirlemek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek ve elde edilen verilerle öğrencilerin kültürel okuryazarlık düzeylerini çeşitli demografik değişkenler açısından incelemektir. Çalışma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Rize ili merkez ilçede öğrenim gören 8. sınıf öğrencileriyle yürütülmüştür. Araştırma sürecinde geliştirilen "Kültür Okuryazarlığı Ölçeği" ile veri toplanarak geçerlik ve güvenirlik analizleri kapsamında açımlayıcı faktör analizi (AFA), doğrulayıcı faktör analizi (DFA), benzeşim ve ayrışım geçerliliği için CR ve AVE değerleri, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Ölçeğin"kültürü kavrama", "kültürü sürdürme" ve "kültürel etkileşim" ana boyutlarından oluştuğu belirlenmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği ve güvenirlik düzeyleri yüksek bulunmuştur. Araştırma bulguları, kız öğrencilerin kültürel okuryazarlık düzeylerinin erkek öğrencilere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Okul türüne göre yapılan analizlerde, imam hatip ortaokulu öğrencilerinin "kültürü sürdürme" boyutunda özel okul öğrencilerine göre daha yüksek puan aldığı, özel okul öğrencilerinin ise "kültürel etkileşim" boyutunda imam hatip öğrencilerine kıyasla aynı puanın daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Anne ve babanın eğitim düzeyine göre yapılan karşılaştırmalarda, lisans mezunu ebeveynlere sahip öğrencilerin "kültürü kavrama" ve "kültürel etkileşim" boyutlarında daha yüksek puanlara sahip oldukları görülmüştür. Kültürel okuryazarlığın geliştirilmesine yönelik olarak okul temelli kültürel etkinliklerin artırılması, okul dışı öğrenme ortamlarından yararlanılması, velilere yönelik farkındalık çalışmaları yapılması, farklı kültürlelerle dijital köprüler kurulması ve kültür kulüplerinin kurulması gibi öneriler sunulmuştur.