Ortaokul öğrencilerinin okuma stratejilerindeki üstbilişsel farkındalıkların değerlendirilmesi

Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin okuma stratejilerindeki üstbilişsel farkındalıklarının belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın modeli genel tarama modellerinden tekil tarama modeli ve ilişkisel tarama modelidir. Araştırmanın evrenini 2017 – 2018 eğitim öğretim yılında Malatya ili Battalgazi ve Yeşilyurt ilçelerinde devlet okullarında eğitim gören 46178 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise tabakalı örneklem yöntemine göre seçilen 1064 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Mokhtari ve Reichard (2002) tarafından geliştirilen ve Öztürk (2012) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan "Okuma Stratejileri Üstbilişsel Farkındalık Envanteri" ile toplanmıştır. Araştırma sırasında elde edilen veriler SPSS programıyla çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler analiz edilirken, ilk olarak betimsel istatistik hesaplamaları yapılmıştır. Öğrencilerin okuma stratejileri üstbilişsel farkındalık düzeylerinin cinsiyet, okul türü, okuma becerileri dersi alma durumu öğretmenin kitap tavsiyesinde bulunma durumu ve öğrencilerin kendilerine ait kitaplığa sahip olma değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için bağımsız gruplar için t-testi kullanılmıştır. Sınıf düzeyinde anlamlı farklılaşma olup olmadığını belirlemek için tek yönlü varyans analizi (Anova) testi kullanılmıştır. Yapılan betimsel istatistik sonucunda genel okuma stratejileri ve okuma stratejilerini destekleme alt boyutlarında, araştırmaya katılan ortaokul öğrencilerinin okuma stratejilerindeki üstbilişsel farkındalık düzeylerinin ''orta'', problem çözme stratejileri alt boyutunda ve ölçek genelinde ise '' yüksek '' düzeyde olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda kız öğrenciler ile erkek öğrenciler arasında kız öğrenciler lehine, okuma becerileri dersi alan öğrencilerle okuma becerileri dersi almayan öğrenciler arasında okuma becerileri dersi alan öğrenciler lehine, öğretmenin kitap tavsiyesinde bulunduğu öğrenciler ile öğretmenin kitap tavsiyesinde bulunmadığı öğrenciler arasında öğretmenin kitap tavsiyesinde bulunduğu öğrenciler lehine, kendine ait kitaplığı olan öğrenciler ile kendine ait kitaplığı olmayan öğrenciler arasında kendine ait kitaplığı olan öğrenciler lehine anlamlı farklılıklar görülmüştür. Okul türü değişkenine göre ise ortaokul öğrencileri ile imam hatip ortaokulu öğrencileri arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Sınıf düzeyine göre 5. sınıf öğrencileri ile 7. sınıf öğrencileri arasında 5. sınıflar lehine, 5. sınıf öğrencileri ile 8. sınıf öğrencileri arasında 5. sınıflar lehine, 6. sınıf öğrencileri ile 8. sınıf öğrencileri arasında 6. sınıflar lehine okuma stratejileri üstbilişsel farkındalık düzeylerinde anlamlı farklılık görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Okuma, Okuma Stratejileri, Üstbilişsel Farkındalık, Ortaokul