Ortaokul öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri ile örgütsel bağlılık düzeylerinin incelenmesi: Ağrı ili örneği

Bu araştırma, Ağrı ilinde görev yapmakta olan ortaokul öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri ile örgütsel bağlılık düzeylerini belirlemeyi amaçlamıştır. Araştırma deseni olarak, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada uygun örnekleme yöntemi kullanılarak veriler elde edilmiştir. Araştırma evreni Ağrı İlinde 2022-2023 eğitim–öğretim yılında görev yapan 7176 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi 383 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri oluşturulurken Kişisel Bilgi Formu, Örgütsel Bağlılık Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılmıştır. Analizler SPSS 26 programı üzerinden yapılmıştır. Araştırma verileri değerlendirilirken kategorik değişkenler için sıklıklar (sayı, yüzde), sayısal değişkenler için ise tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma), bununla birlikte parametrik olan istatistiksel yöntemlerden de yararlanılmıştır. Parametrik olan iki bağımsız grup arasındaki farklılıklar Bağımsız Örneklem T Testi, ikiden fazla bağımsız grup arasındaki farklılıklar ise Tek Yönlü Varyant Analizi (ANOVA) ile kontrol edilmiştir. Tek Yönlü Varyans Analizi sonucunda farklılık çıkması durumunda farklılığın kaynaklandığı grup için Tukey çoklu karşılaştırma testi yapılmıştır. Tükenmişlik ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi belirlemek için "Pearson Korelasyon Katsayısı" ile anlamlılık 0,05 düzeyinden kontrol edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir: 1. Ağrı İlinde araştırmaya katılan ortaokul öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri en yüksek kişisel başarı, en düşük ise duygusal tükenme alt boyutundadır. 2). Kıdemi 11 yıl ve üzeri olan öğretmenlerin, 1-5 yıl ve 6-10 yıl olan öğretmenlere göre duygusal tükenmişlik düzeyleri daha düşüktür. 3). Kişisel başarı alt boyutunda bekâr öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri evli olan öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinden daha yüksektir. 4)Kıdemi 11 yıl ve üzeri olan öğretmenlerin kişisel başarı alt boyutunda, kıdemi 1-5 yıl olan öğretmenlere göre tükenmişlik düzeyleri daha düşüktür. 5).Ağrı ilinde araştırmaya katılan ortaokul öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeyleri en yüksek normatif bağlılık, en düşük devam bağlılığı alt boyutundadır. 6).Araştırmaya katılan bekâr öğretmenlerin duygusal bağlılığı evli olan öğretmenlerden daha yüksektir. 7).Araştırmaya katılan öğretmenlerin kıdemi 11 yıl ve üzeri olan öğretmenlerin, kıdemi 1-5 yıl ve 6-10 yıl olan öğretmenlere göre duygusal bağlılığı daha düşüktür. 8).Çalışmaya katılan sosyal bilgiler öğretmenlerinin duygusal bağlılığı İngilizce-Arapça ve Din Kültürü-Kur'an-ı Kerim olan öğretmenlerden daha yüksektir. 9). Tükenmişliğin alt boyutlarından olan devam bağlılığında bekâr öğretmenlerin devam bağlılığı, evli öğretmenlerin devam bağlılığından daha yüksektir. 10) Öğretmenlerin örgütsel bağlılığın alt boyutlarından olan normatif bağlılığını cinsiyet, medeni durum, yaş, kıdem ve branş etkilememektedir. 11).Ağrı ilinde görev yapan ortaokul öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. 12).Örgütsel bağlılık ile duygusal tükenme ve kişisel başarı alt boyutları arasında orta düzey pozitif yönlü; duyarsızlaşmada ise düşük düzeyde pozitif bir ilişki bulunmuştur. 13) Duygusal bağlılık ile tükenmişlik ve alt boyutu olan duygusal tükenme arasında orta düzey pozitif bir ilişki varken; duyarsızlaşma ve kişisel başarı alt boyutlarında düşük düzeyde pozitif yönlü ilişki bulunmuştur. 14) Ağrı ilinde araştırmaya katılan ortaokul öğretmenlerinin cinsiyeti, yaşı ve branşı tükenmişlik düzeylerine etki etmemektedir. Medeni durumu bekar olan öğretmenler evli olan öğretmenlere göre tükenmişlik düzeyleri daha yüksektir. Kıdemi 11yıl ve üzeri olan öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri kıdemleri 1-5 yıl ve 6-10 yıl olanlara göre daha düşüktür. 15).Ağrı ilinde araştırmaya katılan ortaokul öğretmenlerinin cinsiyeti ve yaşı örgütsel bağlılığını etkilemediği görülmüştür. Bekar öğretmenlerin örgütsel bağlılığı, evli olan öğretmenlerden daha yüksektir. Kıdemi 11 yıl ve üzeri olan öğretmenlerde; örgütsel bağlılık,1-5 yıl ve 6-10 yıl olan öğretmenlerden daha düşüktür. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin örgütsel bağlılığı İngilizce-Arapça ve Din Kültürü ve Ahlak bilgisi-Kur'an-ı Kerim olan öğretmenlerin örgütsel bağlılığından daha yüksektir.