Ortaokul sosyal bilgiler kitaplarındaki ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin içerik analizi

Yapılan bu araştırmanın amacı; 2013 yılında hazırlanan ortaokul Sosyal Bilgiler kitaplarındaki ölçme ve değerlendirme anlayışı çerçevesinde ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin MEB yayınevi ve Özel yayınevi tarafından hazırlanan öğretmen kılavuz kitaplarındaki (ders ve çalışma kitapları dahil) ölçme ve değerlendirme yöntemlere ne düzeyde yer verilip verilmediğini belirlemek, mevcut hataları ortaya koymaktır. Yazım hataları araştırılırken üniteler incelenmiştir. Bu araştırmada ortaokul 5., 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler programındaki ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin hem MEB yayınevi hem de Özel yayınevi son baskıları incelenmek üzere ele alınmıştır. Araştırma verileri nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Araştırma sonucunda MEB yayınevi ve Özel yayınevi tarafından hazırlanan 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler kitaplarındaki ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin öğrenme alanlarında kullanılma sıklığına bakıldığında geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin ağırlıklı olarak kullanıldığı görülmektedir. Geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerinden de özellikle açık uçlu sorulara, kısa cevaplı testlere ve çoktan seçmeli testlere ağırlık verilmiştir. Doğru-yanlış testler ve eşleştirmeli sorular kullanılmakla birlikte diğer geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerine kıyasla daha az rastlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerinde ise kavram bulmacası, proje, portfolyonun yetersiz, kavram ağı ve balık kılçığının ise yok denecek kadar az, yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç ve kelime ilişkilendirme testi yöntemlerine hiç yer verilmediği gözlenmiştir. Ölçme formlarından öz değerlendirme, grup değerlendirme ve tutum ölçeği sayısının yetersiz olduğu, akran değerlendirme, kontrol listesi ve gözlem formuna ise hiç yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Ortaokul sosyal bilgiler kitaplarındaki ölçme değerlendirme yöntemleriyle ilgili açıklamalara yer verilme durumuna bakıldığında MEB yayınevinde geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemleriyle ilgili açıklamalara 5. ve 7. sınıflarda yer verilirken 6. sınıfta bu yöntemlerle ilgili herhangi bir açıklamaya değinilmemiştir. Özel yayınevinde ise geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemleriyle ilgili açıklamalara sadece 6. sınıfta yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerinden yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç ve kelime ilişkilendirme testi ile ilgili gerek MEB yayınevinde gerekse Özel yayınevinde herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Kavram bulmacasının ise her iki yayınevinde bu yöntemle ilgili soru bulunmasına rağmen kitapların başındaki açıklamalar kısmında herhangi bir bilgiye rastlanılmamıştır. MEB ve Özel yayınevinde kontrol listesiyle ilgili herhangi bir açıklama bulunmamakla birlikte grup değerlendirme, akran değerlendirme, tutum ölçeği ve gözlemle ilgili çok az da olsa açıklamalar bulunmasına rağmen bu yayınevleri tarafından hazırlanan kitaplarda bu formlarla ilgili herhangi bir etkinliğe yer verilmemiştir. Bu durum kitapların bu konudaki eksiklikleri olarak göze çarpmaktadır. MEB yayınevinde hatalara bakıldığında genel itibariyle geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerinden çoktan seçmeli testlerde yer alan hatalı soru sayılarının çoğunlukta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özel yayınevinde ise geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerinden çoktan seçmeli testler ve doğru-yanlış testler de yer alan hatalı soru sayılarının çoğunlukta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerinde ise her iki yayınevinde de hatalar olduğu gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Ölçme ve Değerlendirme, Geleneksel ve Alternatif Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri, Öğretmen Kılavuz Kitabı