Ortodontik tedavi öncesinde farklı motivasyonlara sahip hastaların tedaviye yönelik psikolojik etki ve algılar

Amaç: Ortodontik tedaviye yönelik talepler, estetik, fonksiyonel veya sosyal kaygılar gibi çeşitli motivasyonlardan kaynaklanmaktadır. Bu çalışma, bireylerin farklı motivasyonlara bağlı olarak ortodontik tedaviye dair psikososyal etkilerini değerlendirmeyi ve tedavi algılarındaki farklılıkları incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, Ordu Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı'na başvuran, 12-35 yaş aralığındaki 453 birey dahil edilmiştir. Katılımcılara, demografik bilgileri, ortodontik tedaviye yönelik motivasyonları ve tedaviye dair algıları değerlendiren bir anket uygulanmıştır. Tedaviye yönelik motivasyonlar dört ana grupta ele alınmıştır: (1) Oklüzyon fonksiyonunu iyileştirmek, (2) Diş estetiğini geliştirmek, (3) Yüz estetiğini iyileştirmek, (4) Aile, arkadaş veya diş hekimlerinin önerilerini takip etmek. Bireylerin psikososyal etkilerini değerlendirmek amacıyla Dental Estetiğin Psikososyal Etkileri Anketi (PIDAQ) kullanılmıştır. İstatistiksel analizler, NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 (Kaysville, Utah, USA) yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (Ortalama, Standart Sapma, Medyan, Frekans ve Oran) kullanılmıştır. Grup karşılaştırmaları için Bağımsız Örneklem T Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi olarak p<0,01 ve p<0,05 kabul edilmiştir. Bulgular: Ortodontik tedaviye yönelik motivasyonların, bireylerin psikososyal etkilerini ve estetik algılarını anlamlı derecede etkilediği bulunmuştur. "Diş estetiğini geliştirmek" motivasyonuna sahip bireylerin sosyal etki (p=0,023), psikolojik etki (p=0,001) ve estetik kaygı (p=0,001) alt boyutlarında daha yüksek puanlar aldığı belirlenmiştir. "Oklüzyon fonksiyonunu iyileştirmek" motivasyonu olan bireylerin ise PIDAQ ölçeğinin hiçbir alt boyutunda anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır (p>0,05). "Aile, arkadaşlar veya diş hekimlerinin önerilerini takip etmek" motivasyonuna sahip bireylerin psikolojik etki (p=0,012) ve estetik algı (p=0,001) boyutlarında daha düşük puanlar aldığı görülmüştür. Ayrıca, ortodontik tedaviye karşı ilgi duyan ve tedavi hakkında bilgi edinmeye istekli bireylerin sosyal etki (p=0,001) ve psikolojik etki (p=0,001) puanlarında anlamlı farklılıklar olduğu, ancak dental özgüven üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Sonuç: Ortodontik tedaviye yönelik psikososyal etkiler bireylerin motivasyonlarına göre değişkenlik göstermektedir. Estetik kaygıları ön planda olan bireylerin sosyal etki, psikolojik etki ve estetik algılarının daha yüksek olduğu; fonksiyonel kaygılarla tedavi arayışına giren bireylerin ise bu etkileri daha az hissettiği gözlemlenmiştir. Bu bağlamda, ortodontik tedaviye yönelimde bireysel ve çevresel faktörlerin dikkate alınmasının tedavi sürecinde memnuniyet ve uyumu artırabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Ortodontik Tedavi, Motivasyon, Estetik