Osman Nizami Paşa'nın askerî ve siyasi hayatı (1856-1939)

Osman Nizami Paşa, ismi az duyulmuş önemli bir devlet adamıdır. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Babası Ali Nizami Paşa ile birlikte Alman imparatoruna götürülen nişan heyeti içerisinde yer alması ile başlayan devlet hizmeti, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna kadar devam etti. Roma Büyükelçiliğinde ataşemiliter olarak görev yaptığı süre zarfında kaleme aldığı raporlar, dönemin olaylarını anlayabilmemiz açısından önem arz etmektedir. Osmanlı Devleti'nin iç ve dış sorunlarla yoğun olarak mücadele ettiği, kurulan hükümetlerinin ömürlerinin çok kısa olduğu bir dönemde beş yıl boyunca kesintisiz bir şekilde Berlin Büyükelçiliğinde başarılı bir idarecilik yapmıştır. Berlin Büyükelçiliği sonrasında Said Halim Paşa kabinesinde yürüttüğü kısa fakat etkili Nafia Nazırlığı sürecinde tarım, sulama ve ulaşım konusunda önemli projeleri hayata geçirmiştir. Ayrıca 1.Dünya Savaşı'nda Romanya Askerî Valiliği görevini yerine getirmiştir. Devlet adamlığının son döneminde ise Osmanlı Devleti'nin son Roma Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. Siyasi tarih yazımında ismine az rastlanıldığı için dikkatimizi çekmiş ve bu önemli devlet adamının detaylı bir biyografisini ortaya koyarak hayatına dair boşlukları doldurmak amaçlanmıştır. Bu çalışma, Osman Nizami Paşa'nın babası Ali Nizami Paşa ile başlayan devlet görevinin, Osmanlı Devleti'nin son Roma Büyükelçiliğine uzanan yolculuğunu aydınlatacaktır. 79 yıllık süreç anlatılırken, Nizami Paşa'nın şahsında dönemin, siyasi, askerî ve diplomatik konuları üzerinde değerlendirme yapılacaktır. Anahtar Kelimler: Osman Nizami Paşa, Roma Ataşemiliteri, Berlin Elçiliği, Nafia Nezareti, Londra Konferansı, 1. Dünya Savaşı.