Osmanlı anayasal gelişmeleri içinde 1876 anayasası ve 1909 değişikliklerinin anayasal açıdan irdelenmesi

Güçlü dönemlerinde, ülkeyi kontrolü altında yönetebilen ve vatandaslarının özgürlük sorunuyla ilgilenmeyen Osmanlı Devleti, XVI. Yüzyılla birlikte zayıflama sürecine girince, içteki otoritesini ve dıstaki saygınlıgını kaybetme asamasına gelmistir. Ülke, derebeyleri tarafından yönetilen küçük parçalara ayrılmıs, Fransız ihtilali ile baslayan milliyetçilik akımlarının etkisiyle Osmanlı Devleti içindeki azınlıklar arasında hareketlenmeler baslamıstır. XIX. Yüzyıla gelindiginde Osmanlı Devletinin durumu daha da kötülesmis ve eski otorite ve saygınlıgını kazanabilmek amacıyla devlet yönetiminde önemli reform hareketlerine girisilmistir. Bu amaçla ilk olarak Ayanlarla 1808 tarihinde Sened-i ttifak imzalanmıstır. Daha sonra temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması amacıyla 1839 tarihinde Tanzimat Fermanı ilan edilmistir. Bu fermanla Osmanlı Devleti diger çagdas devletlerin bir kısmından geç de olsa ?hukukun üstünlügüne dayalı? bir devlet düzeni arayısı içine girmistir. Özellikle can ve mal güvenligi ile esitlik ilkelerinin vurgulandıgı Tanzimat Fermanında düsünce, basın yayın, dernek ve toplanma ve çalısma ve kazanma ile ticaret hak ve özgürlüklerine yer verilmemistir. Tanzimat Fermanı'nın özellikle gayrimüslimler lehine beklenenler açısından umulanı vermedigi, uygulamaya tam olarak yansımadıgı gerekçesiyle, 1856 yılında Islahat Fermanı ilan edilmistir. Ancak Islahat Fermanı kısa vadede olumlu degisiklikler yapmamıs; fakat daha uzun bir süreçte daha aydın bir kesimin olusmasını saglayarak, Devlete mesruti düzeni ve 1876 Anayasasını kazandırmıstır. 1876 Anayasası Temel Hak ve Özgürlükler konusunda çok önemli adımlar atmıs olup o günün modern anayasalarında var olan Temel Hak ve Özgürlüklerin hemen hemen hepsi 1876 anayasasında da yer almıstır. 1909 Anayasa degisikligi ile padisahın yetkilerine sınır getirilip parlamenter sistem yönünde önemli adımlar atılmıstır. Bu gelismelerle yeni bir özgürlük ortamı dogmustur. Ancak bir süre sonra ttihat ve Terakki Partisi devlet yönetimini monarsiden oligarsiye dönüstürmüstür.