Osmanlı coğrafyasında petrol alanları, çıkartılması, işletilmesi, imtiyazları ve ekonomide değerlendirilmesi (1876- 1914)

Kapitülasyonlar ve Tanzimat Dönemi maliye politikalarının bir sonucu olarak ortaya çıkan Düyun-ı Umumiye İdaresi Osmanlıyı meşgul ediyor ve egemenlik hakkının kullanımını tartışmaya açıyordu. Osmanlı Devleti bazı yabancı azınlıklara verilen hakların mevcut düzeni bozmamasına çabalarken ülkenin mali kaynaklarını tam olarak idare edemiyordu. Tüm bunlar idari zafiyetlere neden oluyordu. Devletin mali ve idari yönetimi yabancıların etkisi altındaydı. 33 yıl süren iktidarında II. Abdülhamit, daima bir dış mücadele ve iç çekişme ile uğraşmak zorunda kalmıştı. II. Abdülhamit'in iktidarının ilan edilmesiyle 31 Ağustos 1876'da başlayan ve I. Dünya Savaşı'nın Osmanlı İmparatorluğu için resmen başladığı 30 Ekim 1914'e kadar geçen süre, Ortadoğu, Türk ve İslam tarihleri açısından bir dönüm noktasıdır. Bu zaman dilimine petrol ekonomisi üzerinden bakıldığında yaygın olan kömür kullanımın yerini petrolün almasını Dünya Savaşıyla artan askeri tüketim hızlandırmıştır. İngiltere'nin savaş gemilerinde petrolü kullanmaya başlaması Osmanlı topraklarını öncelikli hedefine koymasına sebep olmuştur. İngiltere artan ihtiyacını karşılamak petrol coğrafyasında yürüttüğü gizli siyasi çalışmalarla bugünün S. Arabistan, Kuveyt ve B.A.E topraklarını bölge liderleri ile yaptığı anlaşmalarla kendi çözülmesini durdurmakla meşgul Osmanlı'dan ele geçirmeyi başarmıştır. Osmanlı bu dönemde balkanlarda ve orta doğuda çözülmeye karşı Bağdat Demiryolu Projesini hayata geçirmeyi seçmişti. Petrol, Dünya sahnesinde bir sonraki gelişim kaynağı olduğunda da artık sahip olduğumuz bir kaynak değildi. Anahtar Kelimeler: Petrol, Osmanlı, Ekonomi, Abdülhamit, Maliye.