Osmanlı coğrafyasında yapılmış Farsça manzum Kasîde-i Bürde tercümeleri ve Muhammed Tebâdekânî'nin Kasîde-i Bürde tahmisi (muhteva-inceleme)

İslam coğrafyasında Peygamberimiz Hz. Muhammed'in medhine ilişkin geçmişten günümüze kadar çeşitli eserler kaleme alınmıştır. Bu eserlerin başında Kasîde-i Bürde olarak isimlendirilmiş ve İslam ülkelerinde şöhret bulmuş iki eser gelmektedir. Bunların birincisi Kâ'b b. Züheyr'in (ö. 645?) Bürde Kasîdesi ismiyle meşhur olan Kasîde-i Bânet Süâd adlı eseridir. Sahabeden olan bu zat Hz. Peygamber'e eserini bizzat okuyarak sunmuş ve Peygamberimiz de bu eseri çok beğenmiş karşılığında kendi hırkasını (Bürde) şaire hediye etmiştir. İkinci eser ise İmam Bûsîrî'nin (ö. 1296?) eseridir ki Kâ'b. Züheyr'in kasîdesi kadar meşhur olup özellikle ruhsal hastalıklara şifa niyetiyle okunarak İslam âleminde mukaddes bir hüviyet kazanmıştır. İmam Bûsîrî'nin bu eseri farklı çağlarda birçok âlim tarafından terceme, şerh ve tahmis edilmiştir. Bu âlimlerden biri Horasan bölgesinde yetişmiş Muhammed b. Muhammed Tebâdekânî'dir (ö. 891). Bu âlim, İmam Bûsîrî'nin eserini önce Arapça sonra da Farsça tahmis etmiştir. Eserine Terceme-i Tahmis-i Kasîde-i Bürde adını vermiştir. Bu eser çalışmamızın konusunu teşkil etmektedir. Çalışmamızda öncelikle Osmanlı edebiyatında Bürde literatürü ve özel olarak da Farsça Bürde literatürü ele alınmıştır. İkinci bölümde Muhammed b. Muhammed Tebâdekânî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde tahmîs metninin muhteva ve şekil yönünden edebî incelemesi yapılmış ve metin verilerek günümüz Türkçesine çevrilmiştir. Anahtar kelimeler: Kasîde-i Bürde, Tahmîs, Horasan, Muhammed Tebâdekâni.