Osmanlı Devleti idaresi altındaki Balkanlar (1789-1806)

Balkanlar, gerek geçmisteki katkıları, gerekse günümüzdeki önemi sebebiyle modern tarih arastırmalarında daha genis bir yer edinmeyi hak etmektedir.Antik Yunan, Roma, Bizans, Osmanlı ve Habsburg topraklarının bir parçasını teskil etmis olan ve Avrupa, Asya ve Afrika'nın birlesme noktasını olusturan yarımada, farklı emperyal güçlerin ve hasım ideolojilerin mücadele alanı olageldi. Farklı tarihsel dönemlerde, belli baslı siyasi ve kültürel sınır hatları -örnegin, Dogu (Bizans) ve Batı Roma mparatorlukları, slam âlemi ile Hristiyanlık âlemi, Ortodoksluk ile Katoliklik; günümüzde ise birbiriyle çelisen toplumsal, siyasi ve ekonomik sistemleri temsil eden NATO ve Varsova Paktı askeri blokları arasındaki sınır hatları- burada kesisti. Hasmane dıs etkilere oldugu kadar iç baskılara da maruz kalan bölge, alternatif sistemler için gerçek anlamda bir test zemini teskil etmektedir. Bu yüzden geçen iki asırda Balkanlar, siyasi örgütlenme ve ekonomik gelismenin ulusal ve liberal biçimlerinin kolay kolay görülmez bazı yönlerinin gözlemlenebildigi bir laboratuar islevi gördü. Karlofça Antlasmasını izleyen dönem, Balkan halklarının Osmanlı hükümetinden kopup ulusal, seküler devlet sistemine geçislerine yol açacak hareketlerin baslamasına tanık oldu. Balkanlardaki ulusal isyanlar, Balkan ulusları arasında görece düsük ölçekte isbirligine dayalı bir sekilde, bireysel temelli olarak gerçeklestirildi. Siyasi dönüsüme giden yol, uzun bir yol olacaktı. Osmanlı hâkimiyetinin zayıflayıp tedricen ortadan kalkmasının yavas yavas gerçeklesmesi, bu süreci daha da zorlastırdı. Sultanın mutlak hâkimiyeti altında, dâhili ulusal ve dini çatısmaların önü alındı ve Avrupalıların etkileri yarımadanın çevresiyle sınırlı kaldı. Osmanlı Devleti'nin topraklarını koruma yeteneginin giderek azalması üzerine, Balkan toprakları diger büyük güçlerin göz diktigi bir ganimet alanı haline geldi. 18. yüzyılda, Rus ve Habsburg imparatorlukları, bu topraklarda hâkimiyet tesis etmek için hem Osmanlı mparatorlugu ile hem de birbirleriyle rekabet ettiler. Bölge, 19. yüzyılda diplomasi sahnesinin merkezine tasındı; Avrupalı büyük güçlerin hepsini ilgilendiren Dogu Sorunu, yakın nedenleri Balkan sorunlarıyla derinden irtibatlı bir savas olan I. Dünya Savası'nın basladıgı tarihe kadar en önemli süregen diplomatik mesele olarak kaldı